BYD yatırımdan vazgeçti, teşvikler faiziyle geri alınacak!

Çinli otomobil üreticisi BYD’nin Manisa’da gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği
1 milyar dolarlık yatırımdan vazgeçmesinin ardından Türkiye sağladığı yatırım
teşviklerinin geri alınması için hukuki süreci başlattı.

Sabah’tan Mehmet Fahri Özkan’ın haberine göre; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma ile Manisa’da yıllık 150 bin
araç kapasiteli üretim tesisi kurulması öngörülmüştü. Anlaşmaya göre, fabrika
2026 yılı sonuna açılacaktı. Ancak aradan geçen iki yıllık süreçte yatırıma
ilişkin hiçbir adım atılmadığı gibi, BYD firması geçtiğimiz günlerde bir açıklama
yaparak Manisa’daki yatırımı askıya aldıklarını açıklamıştı.

Bunun üzerine üretim tesisi kurulması şartıyla firmaya sağlanan teşviklerin
akıbetinin ne olacağına yönelik tartışma başladı. Konu TBMM gündemine de geldi.
39 soruluk yazılı soru önergesini yanıtlayan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet
Fatih Kacır, yatırımın teşvik mevzuatı kapsamında yakından takip edildiğini
bildirdi.

Bakan Kacır, Türkiye’de yeni nesil araç üretim kapasitesinin artırılması amacıyla,
yatırımlara proje bazlı destek verilmesine dair teşvik mevzuatının çizdiği sınırlar
dahilinde yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları
ve taahhütleri tanımlanarak destek kapsamına alındığını hatırlattı. Kacır, teşvik
mevzuatının öngördüğü çerçevede izleme ve denetim faaliyetleri ile gerekli idari
işlemlerin eksiksiz olarak yerine getirildiğini belirterek, sağlanan teşviklerin
geri ödenmesine yönelik hususlar ile yatırımcılara uygulanacak diğer müeyyidelerin
BYD yatırımı için de geçerli olduğunu kaydetti. Bakan Kacır, “Tüm süreçlerde
kamunun hak ve menfaatleri teminat altına alınmıştır” diye konuştu.

Proje bazlı yatırımları teşvik mevzuatına göre, BYD’nin Manisa’da kurmayı taahhüt
ettiği 1 milyar dolarlık otomotiv fabrikası yatırımından vazgeçmesi üzerine
şirketin devlete sunduğu teminat mektuplarının devreye sokulması ve gümrük vergisi
muafiyetiyle Türkiye’ye getirdiği araçlar için ödemediği tüm vergilerin gecikme
faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekiyor. BYD, yatırım taahhüdüyle Çin’den
getirdiği araçlar için yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Yatırımdan
vazgeçilmesi nedeniyle araçlar normal tarifeden vergilendirilerek kamunun uğradığı
vergi kaybı da tazmin edilecek.

BAKAN Kacır, otomotiv sektörünün elektrikli araçlar ve dijital teknolojiler
ekseninde büyük bir dönüşüm yaşadığına dikkat çekti. Türkiye’nin bu dönüşümde
dünyanın önde gelen üretim merkezlerinden biri olmasının hedeflendiği belirtilirken,
bu kapsamda hem yerli üreticilerin hem de uluslararası yatırımcıların desteklendiği
ifade etti. Togg’un bu stratejinin en önemli ayağını oluşturduğu belirtilerek,
mevcut üreticilerin kapasite artırımı, yeni model geliştirme ve Ar-Ge yatırımlarının
da desteklendiği kaydedildi.