Engelli Bireylerin İhtiyaçları İçin Zam Şoku!
Türkiye’de engelli bireyler, açlık sınırının dahi altında kalan maaşlarla yaşam mücadelesi verirken, ihtiyaç duydukları tekerlekli sandalye, işitme cihazı ve protez gibi ürünlerde son beş yılda yüzde 800’e varan artışlar yaşandı. Ancak devletin bu ürünler için sağladığı destek, zamanla önemli ölçüde azalmıştır.
Türk-İş’in açıkladığı verilere göre, açlık sınırı 35 bin 759 lira, yoksulluk sınırı ise 116 bin 478 lira seviyesindedir. Bu koşullara rağmen, yüzde 40-69 arasında engeli bulunan bireylere aylık 5 bin 793 lira, yüzde 70 ve üzeri ağır engelli olanlara ise 8 bin 690 lira ödeme yapılmaktadır.
Kamu sektöründe memur kadrolarında engelli istihdamı için belirlenen kota yüzde 3, işçi kadrolarında ise yalnızca yüzde 4’tür. Bu kotaların bile tam olarak doldurulmadığı görülmektedir. Özel sektörde ise engelli bireyler sık sık “kalifiye değil” gibi gerekçelerle işe alınmamaktadır.
FİYAT YÜZDE 800 ARTTI
Devlet, tekerlekli sandalye, işitme cihazı, ortez, protez ve hasta bezi gibi medikal malzemelere Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) çerçevesinde destek sağlamaktadır. Ancak bu destek, döviz kuru ve enflasyon karşısında erimiştir. Örneğin, 2021 yılında diz üstü protez fiyatı 55 bin lira iken, günümüzde bu rakam 410 bin liraya çıkmıştır. Omurga ortezinin fiyatı 3 bin 200 liradan 22 bin 500 liraya, akülü tekerlekli sandalye ise 7 bin 55 liradan 57 bin liraya yükselmiştir.
Engellilerin temel ihtiyaç duyduğu cihazlara son beş yılda yapılan zam oranı yaklaşık yüzde 800 olarak kaydedilmiştir. Ancak verilen destek bu orana paralel bir artış göstermemiştir. 2021’de 7 bin lira olan bir tekerlekli sandalye için SGK’nın sağladığı destek 2 bin 500 lira iken, bu oran yüzde 35’ti. Aynı sandalyenin güncel fiyatı 57 bin lira iken, sağlanan destek 12 bin 600 lira olarak belirlenmiştir. Böylece destek oranı yüzde 22’ye gerilemiştir.
DÖRT DUVAR ARASINDA HAPİS
Engellilerin Haklarına Erişim Platformu Sözcüsü Avukat Turhan İçli, engellilerin ihtiyaç duyduğu yardımcı gereçlerin maliyetinin yüksekliğine dikkat çekerek, “Devlet, Sosyal Sigortalar kapsamında bunun yalnızca beşte birini karşılıyor. Engellilerin bu maliyetleri tek başına üstlenmesi pek mümkün değil. Bu nedenle birçok engelli, tekerlekli sandalye almadığı için dört duvar arasında hapis kalmaktadır” açıklamasında bulundu.
İçli, yıllardır bakım sigortası sistemi önerdiklerini belirterek, “Türkiye’de genel nüfusun yüzde 10’u engelli bireylerden oluşmaktadır; her 10 bireyden biri engellidir. Ancak bütçeden ayrılan pay yalnızca yüzde 1’dir” ifadelerini kullandı.
HALİL İBRAHİM ASRAĞ / NEFES
