Üniversite Tercihlerinde Yapılan Yaygın Hatalar
Tercih sürecinde en sık yapılan hatalardan biri, sadece alınan puana odaklanmaktır. Ancak, sınavların zorluk seviyeleri seneden seneye farklılık gösterdiği için tercih yaparken esas alınması gereken kriter başarı sırasıdır.
Tercih listesinin başarı sırasına göre sıralanması gerektiği unutulmamalıdır. Adaylar, istedikleri programları öncelikli olarak listelemeli ve en çok tercih ettikleri programı en üst sıraya yerleştirmelidir. Daha düşük başarı sıralı bir programın altında yüksek başarı sıralı bir program yer alması, bu tercihi geçersiz kılmaz.
‘Ölü tercih’ korkusuyla karar vermek de yaygın bir yanılgıdır. Adaylar, gerçekten istedikleri bölümü listeye eklemekten kaçınabilir veya daha yüksek puanlı bir bölümü tercih edebileceği için istemedikleri bir programa öncelik verebilir. Ancak taban başarı sıraları, bir önceki yıldaki yerleşen son öğrencinin sırasını göstermektedir. Bu nedenle tercihlerin sıralanmasında adayın isteği ön planda olmalıdır.
Programların kılavuzda yer alan özel koşulları mutlaka gözden geçirilmelidir. Bu şartlar arasında eğitim yeri, burs koşulları, ücretler ve bazı bölümlerde sağlık, boy-kilo gibi kriterler olabilir. Adayların, tercih öncesinde bu detayları kontrol etmesi, sonradan karşılaşabilecekleri problemler açısından önem taşır.
“Puanım boşa gitmesin” düşüncesiyle istenmeyen bir bölümü seçmekten kaçınılmalıdır. Tercih listesinde kesinlikle gitmeyecek programlar yazılmamalıdır. Adaylar, listedeki her programa yerleşebileceklerini düşünerek hareket etmelidir. Yerleşim yapılmasa bile, kayıt işlemi bir sonraki yıl OBP’yi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ilgi duyulmayan bir programa yönelmek ileride bölüm değiştirme ya da mesleki mutsuzluk gibi sorunlara yol açabilir.
Bir programı en üst sıraya yazmanın, yerleşme şansını artıracağı düşüncesi de doğru değildir. Yerleştirme süreci, adayın puanına ve başarı sırasına göre yapılır. Sistem, tercihleri yukarıdan aşağıya değerlendirir ve adayın şartlarını sağladığı ilk programa yerleştirir.
Vakıf üniversitelerini tercih edecek adaylar, eğitim ücretlerini ve burs koşullarını doğrudan üniversitelerin güncel bilgileri üzerinden kontrol etmelidir. Aksi takdirde, ilerleyen yıllarda maddi sorunlarla karşılaşma ihtimali söz konusu olabilir.
İş bulamama kaygısıyla yetenekli oldukları alanlardan uzaklaşmak da bir başka hatadır. Grafik tasarım, animasyon, sinema-televizyon gibi alanlar, teknolojik dönüşümle yeni kariyer fırsatları sunmaktadır. Bu nedenle meslek seçerken sadece mevcut iş ilanları değil, gelecekte gelişebilecek sektörler de dikkate alınmalıdır.
Sadece bugünün koşullarına göre bölüm seçimi yapmak da ziyadesiyle sakıncalıdır. Üniversite eğitimi yıllarca sürecek, ancak çalışma hayatı çok daha uzun bir zaman dilimini kapsayacaktır. Bugün daralan bir sektör, mezuniyet döneminde yeniden büyüyebilir; gözde bir alan ise zamanla yoğun mezun arzıyla karşılaşabilir. Tercihler, daha uzun dönemli kariyer hedefleri düşünülerek yapılmalıdır.
Sadece ‘itibarlı’ gibi görünen mesleklere yönelmek de hatalıdır. Toplumda prestijli kabul edilen doktorluk, hukuk, mühendislik gibi meslekleri, kişisel ilgi ve yetenekleri göz ardı ederek seçmek doğru bir yaklaşım değildir. Adayın mesleğe uygunluğu ve o alanda uzun yıllar çalışmak isteyip istemediği, mesleğin toplumsal statüsünden daha belirleyici bir unsur olmalıdır.
Aile veya çevreden gelen talepler doğrultusunda tercih yapmak da sorunlara yol açabilir. Aileler, adaylara bilgi ve deneyimleriyle destek olabilir, ancak nihai karar adaya aittir. Başkalarının beklentileri doğrultusunda seçilen bir bölüm, öğrencinin üniversiteyi bırakmasına veya sevmediği bir alana yönelmesine yol açabilir.
Tercih listesinin son kez kontrol edilmemesi de çoğu zaman gözden kaçırılan bir noktadır. Liste hazırlandıktan sonra, tercihlerin ÖSYM sistemine doğru bir şekilde kaydedilip kaydedilmediği mutlaka kontrol edilmelidir. Tercih dönemi sona ermeden önce sistemde işlemin tamamlandığına dair onay alınmalı ve liste son bir kez gözden geçirilmelidir.
Mahmut ÖZAY
