Kira sözleşmelerinde e-Kontrat adımı: Sektör temsilcileri ne diyor?
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kira sözleşmelerini e-Devlet Kapısı üzerinden yapmayı zorunlu hale getirmeye yönelik çalışması; kayıt dışılığın önlenmesi, sahte ilanların engellenmesi ve şeffaf piyasa verisi oluşması açısından gayrimenkul sektörü ve tüketici derneklerince olumlu karşılandı.
Hazine ve Maliye Bakanlığının kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden hazırlanmasını
zorunlu hale getirmeye yönelik çalışması gayrimenkul sektörü temsilcileri ve tüketici
derneklerince olumlu karşılandı.
Bakanlık, kiracılar ve ev sahipleri için kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden
güvenilir şekilde hazırlanmasına dair hizmetin birinci fazını 4 Kasım 2024’te
vatandaşların hizmetine açtı.
Bu fazda, taşınmaz sahibi gerçek kişi tarafından e-Devlet Kapısı’ndaki “kira
sözleşmesi işlemleri” bölümü üzerinden hazırlanacak sözleşmenin, kiracı
ve varsa kefil tarafından e-Devlet Kapısı üzerinden onaylanması sağlanıyor.
Uygulamanın ikinci fazına 9 Mayıs 2025’te geçildi ve emlak danışmanları ile
yetkilendirilen kişilere de sözleşme hazırlama ve tarafların (taşınmaz sahibi/hissedar,
kiracı ve varsa kefil) onayına sunma imkanı tanındı.
Bu hizmetin fonksiyonları, kullanıcıların talepleri doğrultusunda sürekli geliştiriliyor.
Bu kapsamda “hata düzeltme” ve “güncelleme” fonksiyonları
da kullanıcıların hizmetine sunuldu.
Bu sayede hazırlanan sözleşmelere onay verilmesinin ardından 15 gün içinde
yazım, rakam veya bilgi girişlerindeki maddi yanlışlıklar giderilebiliyor. “Güncelle”
fonksiyonu ile de sözleşmenin taraflarının iletişim bilgileri, kira tutarı ve
ödenmesine ilişkin bilgiler sürekli güncel tutulabiliyor.
Uygulamayla, kira sözleşmeleri için zaman damgalı “barkodlu belge”
oluşturulabiliyor ve e-Devlet Kapısı üzerinden doğrulama işlemi yapılabiliyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca, kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden
hazırlanmasını zorunlu hale getirmeye yönelik çalışma yapılıyor. Gayrimenkul
sektörü temsilcileri ve tüketici dernekleri söz konusu uygulamanın zorunlu hale
getirilmesini, kayıt dışılığın engellenmesi, yetkisiz kiralanmaların önüne geçilmesi
ve tarafların sözleşme kayıtlarını daha şeffaf tutabilmesi açısından olumlu
karşılarken, belirli bir yaşın üstündeki vatandaşların bu uygulamaya geçilmeden
önce e-Devlet kullanımı için bilgilendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği Genel Başkanı Hakan Akdoğan, sistemin
zorunlu hale getirilmesiyle sahte sözleşmelerin önüne rahatça geçilebileceğini
ve ev sahibinin gerçekten malik olup olmadığının doğrulanabileceğini belirtti.
Sistemin zorunlu olmasının belgelerin saklanabilirliği açısından önemli olacağını
dile getiren Akdoğan, “Kontrat kaybolmaz, taraflar ve kira bedeli kayıt
altına girer. Uyuşmazlıklarda sözleşmenin tarihi ve içeriği konusunda ispat
kolaylaşır. Bürokrasi azalır. Belki de en önemlisi, Türkiye’nin gerçek kira
verisini ortaya çıkarabilecek çok güçlü bir veri tabanı oluşur.” dedi.
Akdoğan, her kira ilişkisinin standart bir e-Devlet şablonuna sığmasının zor
olduğunu, özel şartlar, tahliye taahhüdü, demirbaşlar, depozito, şirket kiralamaları,
alt kira veya karmaşık ticari kiralamaların nasıl yönetileceği konusunda netlik
gerektiğini ifade etti.
Kira bedellerinin tamamının merkezi olarak kayıt altına alınmasının daha rahat
olacağına işaret eden Akdoğan, “Kayıt dışı kira gelirleriyle mücadeleyi
ciddi biçimde kolaylaştıracak. Yani e-kontrat yalnızca vatandaşın işini kolaylaştıran
dijital bir sözleşme sistemi değil aynı zamanda kira piyasasının şeffaflaşması
ve vergi denetiminin güçlenmesi anlamına geliyor.” diye konuştu.
Akdoğan, zorunluluk getirilecekse sistemin önce hayatın içindeki bütün kira
ilişkilerine cevap verecek kadar esnek hale gelmesi gerektiğini, e-kira sözleşmelerinin
yaygınlaştırılması kadar sözleşmelerin doğru ve eksiksiz hazırlanmasının da
önemli olduğunu belirtti.
Yetki belgeli emlak işletmelerine sistem içinde daha fazla yetki ve sorumluluk
verilmesinin, hatta kiralama işlemlerinde e-sözleşmenin yetkili emlak işletmeleri
aracılığıyla hazırlanmasının teşvik edilmesinin uyuşmazlıkları önemli ölçüde
azaltacağı kanaatinde olduklarını söyleyen Akdoğan, “Kira bedeli, artış
şartları, depozito, demirbaşlar, özel hükümler ve teslim koşulları gibi ileride
ihtilafa dönüşebilecek pek çok başlığın mevzuata ve uygulamaya hakim profesyoneller
tarafından en başta doğru şekilde düzenlenmesi hem kiracıyı hem mülk sahibini
koruyacaktır.” dedi.
Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği Başkanı Mustafa Kemal
Şahin, kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanmasının kira piyasasında
güven, şeffaflık ve kayıtlılık açısından önemli bir dönüşüm sağlayacağını vurguladı.
Bugüne kadar kira sözleşmelerinin çoğunlukla matbu formlar veya farklı dijital
yöntemlerle hazırlandığını belirten Şahin, “Yeni sistemle birlikte işlemlerin
merkezi ve güvenli bir altyapı üzerinden yürütülmesi önemli bir kazanım olacaktır.”
ifadesini kullandı.
Şahin, sistemin zorunlu hale getirilmesiyle, kiracıların mülk sahibini veya
yetkiliyi güvenle doğrulayabileceğini, bu sayede sahte ilanların ve yetkisiz
kiralamaların engelleneceğini vurguladı.
Taşınmaz sahipleri açısından da kiracının kimlik bilgilerinin doğrulanması
ve sözleşme sürecinin kayıt altına alınmasının önemli bir avantaj olduğunu belirten
Şahin, “Emlak danışmanları açısından ise uygulamanın ikinci fazıyla birlikte
yetki belgeli profesyonellerin sisteme dahil edilmesini son derece önemli buluyoruz.
Gayrimenkul danışmanı yalnızca tarafları bir araya getiren kişi değildir, kiralama
sürecinin doğru, güvenli ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesinde önemli bir
rol üstlenmektedir.” dedi.
Şahin, bu sistemin, kayıtlı ve profesyonel çalışan emlak işletmelerinin sektördeki
konumunu da güçlendireceğini, sistemin kullanımının giderek arttığını ancak
istenilen seviyeye ulaşılması için erken olduğunu ve dijital dönüşümün zaman
gerektirdiğini söyledi.
Sistemi aktif olarak kullanan ve memnun olan meslektaşları olduğunu belirten
Şahin, “Özellikle tarafların güvenli şekilde doğrulanması ve işlemlerin
dijital ortamda kayıt altına alınması olumlu karşılanıyor.” ifadesini kullandı.
Şahin, sistemin daha yaygın kullanılması için bilgilendirme ve eğitim çalışmalarının
artırılması gerektiğine dikkati çekerek şunları söyledi:
“Sahada karşılaşılan hisseli mülkiyet, birden fazla taşınmaz sahibi, birden
fazla kiracı, kefil, şirketlerin kiracı olması ve farklı kira ilişkileri gibi
durumların sistem içinde daha kapsamlı şekilde çözülebilmesi önem taşıyor. Bu
sistemin en önemli avantajlarından biri işlem süreçlerini hızlandırmasıdır.
Tarafların her zaman aynı anda ve aynı yerde bulunmasına gerek kalmadan kira
sözleşmesi sürecinin dijital ortamda yürütülebilmesi önemli bir kolaylık sağlıyor.
Resmiyet açısından baktığımızda ise e-Devlet altyapısı vatandaşlara daha yüksek
bir güven duygusu veriyor. Tarafların güvenli şekilde sisteme giriş yapması
ve sözleşmeyi elektronik ortamda onaylaması, işlemin daha güvenilir bir zeminde
gerçekleşmesini sağlıyor. Aynı zamanda tüm sürecin dijital olarak kayıt altına
alınması, ileride oluşabilecek tartışmalarda sözleşmenin geçmişine ilişkin önemli
bir kayıt oluşturuyor.”
Şahin, sistemle taşınmaz sahipliği ve taraf bilgilerinin doğrulanabileceğine,
taşınmaz sahibi olmayan veya taşınmazı kiraya verme yetkisi bulunmayan kişilerin
işlem yapmasının da önüne geçilebileceğine vurgu yaptı.
Barkodlu ve zaman damgalı belge oluşturulmasının kira uyuşmazlıklarının önüne
geçilmesi için önemli olduğunu belirten Şahin, “Kira uyuşmazlıklarında
sözleşmenin hangi tarihte yapıldığı, tarafların ne zaman onay verdiği ve belgenin
sonradan değiştirilip değiştirilmediği gibi konular önem taşıyabiliyor. Taraflar
arasında ileride yaşanabilecek uyuşmazlıklarda, belgenin e-Devlet üzerinden
oluşturulduğunun ve doğrulanabildiğinin görülmesi önemli bir güvence oluşturacaktır.
Bu durum hem tarafların haklarının korunmasına hem de uyuşmazlıkların daha sağlıklı
değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.” dedi.
Şahin, kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanmasını, Türkiye’de gayrimenkul
sektörünün dijitalleşmesi açısından önemli ve doğru bir adım olarak gördüklerini
ifade ederek, uygulamanın başarısının yalnızca zorunluluk getirilmesiyle değil,
sistemin sahadaki ihtiyaçlara cevap vermesiyle mümkün olacağını dile getirdi.
Tüketiciler Derneği Genel Başkanı Levent Küçük de kira sözleşmelerinin dijital
olarak yapılabilmesinin önemli olduğunu belirterek, bu durumun internet kullanabilen
kişiler için rahatlık ancak kullanamayan kesimler için zor bir süreç olabileceğini
söyledi.
Belirli bir yaşın üstündeki grupların e-Devlet kullanımında hala zorluk yaşadığını
dile getiren Küçük, finansal okuryazarlıkta olduğu gibi e-Devlet kullanımını
öğretebilecek projelerin artırılması gerektiğini ifade etti.
Küçük, söz konusu zorunluluk için toplumun e-Devlet kullanımı konusunda bilgilendirilmesi
gerektiğini vurgulayarak, “Bazı ülkelerde sırf sözleşme hukuku için çalışan
hukuk ofisleri var. Onların görevi sözleşmeleri incelemek, sözleşmedeki olumlu
olumsuz durumları ortaya koymak.” diye konuştu.
Sistemin avantajları olduğunu belirten Küçük, kira sözleşmelerinin saklanmasının
önemine işaret etti. Küçük, e-Devlet üzerinden yapılan bu sözleşmelere istenildiği
zaman ulaşma rahatlığı olduğunu belirtti.
Küçük, tarafların sözleşmeyi imzalamadan önce 3 veya 5 gün inceleme süresi
hakkının olmasının önemli olduğunu dile getirerek, “Kayıtlı ekonomi ve
belgenin üretilmesi, sözleşmelerin muhafazası açısından mutlaka yararlı olacaktır.”
dedi.
