Devlet memuru dergide köşe yazarlığı yapabilir mi?

657 sayılı Kanun, 5846 sayılı Kanun ve mülga DPB Görüşü birlikte ele alındığında,
Devlet memurlarının hizmet akdine tabi olmaksızın işçi işveren ilişkisi kurulmaksızın
bir dergide köşe yazarlığı yapabilmesinin önünde herhangi bir yasal engel bulunmamaktadır.

Bu Kanunun amacı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri
ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk
tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren
yapımcıların ve radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve
mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek,
öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmektir.

Mali hakları kullanma yetkisi münhasıran eser sahibine aittir. Aralarındaki
özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça; memur, hizmetli
ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar
bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin uzuvları
hakkında da bu kural uygulanır. Bir eserin yapımcısı veya yayımcısı, ancak eserin
sahibi ile yapacağı sözleşmeye göre mali hakları kullanabilir.

Devlet memurları siyasi partiye üye olamazlar, herhangi bir siyasi parti, kişi
veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan bir davranışta bulunamazlar;
görevlerini yerine getirirlerken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi
inanç, din ve mezhep gibi ayırım yapamazlar; hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik
amaçlı beyanda ve eylemde bulunamazlar ve bu eylemlere katılamazlar.

Devlet memurları her durumda Devletin menfaatlerini korumak mecburiyetindedirler.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kanunlarına aykırı olan, memleketin bağımsızlığını
ve bütünlüğünü bozan Türkiye Cumhuriyetinin güvenliğini tehlikeye düşüren herhangi
bir faaliyette bulunamazlar. Aynı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete,
gruplaşmaya, teşekküle veya derneğe katılamazlar, bunlara yardım edemezler.

Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (tacir) veya (esnaf) sayılmalarını gerektirecek
bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari
mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette
komandite ortak olamazlar (görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını
temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest
meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz;
gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında
çalışamaz.

Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri
ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır.

Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi
ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara,
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle,
kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma
süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği
hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.

Yukarıda bahse konu mevzuat birlikte analiz edildiğinde; memurların 657 sayılı
Kanunda yer alan ödev ve sorumluluklar ile yasaklara ilişkin hükümlerine dikkat
etmek şartıyla 5846 sayılı Kanun kapsamında mesai saatleri dışında hizmet akdine
bağlı olmaksızın köşe yazarlığı yapabilecekleri değerlendirilmektedir.

Konu hakkında mülga DPB görüşleri de (29.03.2010-5574; 31.05.2012-8276; 13.07.2015-31292642)
aynı yöndedir.

Bu itibarla, memurun mesai saatleri dışında ve hizmet akdine bağlı olmaksızın
gerçekleştirdiği köşe yazarlığı faaliyetinin, somut olayın özellikleri de dikkate
alınmak kaydıyla, 657 sayılı Kanun’un 28’inci maddesinde düzenlenen ticaret
yapma veya diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı kapsamında değerlendirilmemesi
gerekir. Dolayısıyla yalnızca bu faaliyetin yürütülmüş olması nedeniyle, 657
sayılı Kanun’un 125’inci maddesinde düzenlenen kademe ilerlemesinin durdurulması
cezasının uygulanması hukuken mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte, köşe
yazarlığı faaliyetinin memurun asli görevini aksatması, göreviyle bağdaşmayacak
nitelikte olması veya Kanun’da düzenlenen diğer yasak ve yükümlülükleri ihlal
etmesi halinde, fiilin ayrıca disiplin hukuku bakımından değerlendirilmesi gerekecektir.