İşveren İyi Niyetini İstismar Eden Çalışana Dikkat!
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, “Çok sayıda işveren, çalışanlarına ibadetlerini yerine getirmeleri için ücretli izin verme konusunda iyi niyetli davranıyor” açıklamasında bulundu. Ancak, bu durumda çalışanların işverenin bu iyi niyetini kötüye kullanmamaları gerektiğini vurguladı.
Karakaş, bugünkü köşesinde dikkat çekici ifadelerle konuyu ele aldı. Yazısında, “Bazı çalışanların cuma namazına gitmek bahane edilerek cami yerine başka mekanlara gittiği durumlar da gözlemlenmiştir. Bu tür istismar eden çalışanlar tazminatsız işten çıkarılmakta ve Yargıtay, bu konuda işvereni haklı bulmaktadır” ifadelerine yer verdi.
GEÇMİŞTEN GELEN DÜZEN, GELECEĞE GÜVENCEDİR
Uzun zamandır iş yerlerinde cuma namazı izni verilmesi gelenek haline gelmişken, çalışanın bu saatlerde namaz için iş yerinden çıkmasını “İzinsiz terk ettin, seni işten atıyorum” demek, kötü niyetli bir tutum olarak değerlendirilmektedir.
Hukuk sistemimizde, “Geçmişten gelen düzen, geleceğe güvencedir” ilkesi geçerlidir. İşverenin, yıllardır süregelen bir uygulamayı aniden kaldırması, çalışma koşullarında olumsuz bir değişim yaratmaktadır.
Yargıtay’ın 9. Hukuk Dairesi, bu bağlamda emsal niteliğinde bir karar vermiştir. Kararda, 5 yılı aşan süreyle uygulanan cuma namazı izninin bir “iş şartı” haline geldiği ve çalışanın bu hakkının kısıtlanması durumunda iş yerinden ayrılmasının haklı fesih olarak nitelendirileceği kabul edilmiştir.
OLAYIN GELİŞİMİ VE HUKUKİ SÜREÇ
Davacı çalışan, 1998 yılında mühendis olarak işe başlamış ve 30.03.2001 tarihinde askerlik nedeniyle ayrılmıştır. Askerlik sonrası tekrar aynı iş yerinde göreve başlamış ve sonrasında Satın Alma Müdürü olarak atanmıştır.
Çalışanın çalıştığı yerde mühendis ve müdürlerin mesai saatlerinde imza atma zorunluluğu bulunmamaktadır. Davacı, görevinden kaynaklanan sebeplerle sık sık giriş-çıkış yapmaktadır.
5 Yıllık Gelenek: İş yerinde 5 yılı aşkın süredir cuma namazı saatlerinde izin verilmektedir.
Saat Ayarlaması: İşveren, yaz-kış uygulamasına göre öğle arasını cuma namazı için ayarlamıştır.
Ani Tutum Değişikliği: İşveren, aniden tutumunu değiştirerek davacıya mesai saatinde izin almadan çıktığı gerekçesiyle yazılı ihtar vermiştir.
İş Yerini Terk: Davacı, savunma yapmayarak iş yerini terk etmiş ve bir daha geri dönmemiştir.
Karşı Dava: İşveren, İş Kanunu m. 25/II-g uyarınca devamsızlık nedeniyle işçiye çıkış vermiş ve ihbar tazminatı talep eden karşı dava açmıştır.
YEREL MAHKEME KARARI
Yerel Mahkeme, iş sözleşmesindeki işverenin çalışma saatlerini düzenleme yetkisini dikkate alarak, işverenin kötü niyetli olmadığını ve davacının izinsiz olarak işten ayrıldığını belirterek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini reddetmiştir.
Ayrıca, fazla mesai ve genel tatil alacakları ile ilgili olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiştir.
YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ KARARI
Yargıtay, Yerel Mahkeme kararını bozmuştur. Bozma gerekçeleri ise şöyledir:
İş Şartının Oluşması: 5 yılı aşkın süren uygulama “iş şartı” haline gelmiştir, bu durumun işveren tarafından tek taraflı değiştirilmesi İş Kanunu’na aykırıdır.
Eylemli Haklı Fesih ve Kıdem Tazminatı: İşçi, olumsuz değişikliği kabul etmeyerek iş yerini terk edip sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiştir ve kıdem tazminatına hak kazanmıştır.
Eksik Hüküm Kurulması: Dava dilekçesinde talep edilen fazla mesai, hafta tatili ve bayram ücretleri hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi hatalıdır.
Özellikle belirtmek gerekirse: “Tatlı kelam yerinden çıkarır yılanı, kazanılmış hak yaşatır insanı.”
Bu karar, iş sözleşmesinde yazılı olmasa dahi uzun süre uygulanan hakların, “iş yeri uygulaması” ve “iş şartı” haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. İşverenler, sadece “yetki bende” diyerek yıllarca süregelen hakları geri alamazlar. İşçinin çalışma koşullarındaki olumsuz değişikliklere itiraz ederek işi bırakması, haklı bir fesih durumudur.
Değerli okurlar! Karşılaştığınız sorunlar, beklentiler, talepler ve önerileriniz bizim için son derece önemlidir. Yaşadığınız prim ve emeklilikle ilgili aksaklıkları bizlerle paylaşarak sesimize güç katabilirsiniz. Destekleriniz, sesimizin daha güçlü çıkmasına ve fikirlerinizin duyulmasına yardımcı olacaktır.
