Zazaca’ya Özel Müfredat Artık Hayata Geçti!

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi çerçevesinde Zazaca için kayda değer bir değişiklik gerçekleştirdi. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne uygun olarak oluşturulan yeni “Ortaokul Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi (Zazaca) Öğretim Programı” ile Zazaca için bağımsız bir müfredat hazırlandı. MEB tarafından yapılan bu düzenlemenin kapağında, Zazaca büyük bir ayrıcalıkla yer alıyor.

Bu yenilik, Zazacanın MEB’in öğretim programları içindeki statüsünde belirgin bir ayrılmayı işaret etmektedir.

DAHA ÖNCE KURMANCCA İLE BİRLİKTE HAZIRLANMIŞTI

MEB’in eski öğretim programı, Kurmancca ve Zazaca’nın Kürtçenin iki lehçesi olarak tek bir çatı altında sunulduğunu içeriyordu.

Eski programda, “Program, Kürtçenin (Kurmancca ve Zazaca) öğretimine yönelik olarak hazırlanmış ortak bir içeriğe sahiptir.” ifadesi yer alıyordu.

Yeni programda ise Kurmancca ile ortak yapı kaldırılmış olup, yalnızca Zazacaya özgü öğretim hedefleri, kelime dağarcığı, dil bilgisi, temalar ve öğrenme çıktıları oluşturulmuştur.

Bu durum, Zazacanın eğitim sisteminde ayrı bir öğretim programı ve müfredat altında ele alınacağını göstermektedir.

AKADEMİSYENLER VE ZAZACA ÖĞRETMENLERİ TARAFINDAN HAZIRLANDI

Yeni programın oluşturma süreci 2026 yılının başlarında başlamıştır. Bingöl Üniversitesi, Munzur Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nden akademisyenler ile Bingöl İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesindeki Zazaca öğretmenlerinden oluşan bir komisyon, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde eğitimi yeniden planlamak için bir araya geldi.

Yaklaşık 200 sayfalık hazırlık, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’na sunulmuş ve resmi süreçlerin ardından onaylanmıştır.

Hazırlanan program, genel bir çerçeve oluşturmanın ötesinde; 5’inci sınıftan 8’inci sınıfa kadar her sınıf için ayrı tema, öğrenme çıktısı ve ders içeriği belirlemektedir. Programın içindekiler kısmında 5’inci sınıf müfredatı 25’inci, 6’ncı sınıf 69’uncu, 7’nci sınıf 113’üncü ve 8’inci sınıf 157’nci sayfadan itibaren detaylandırılmıştır.

HEDEF: ÖĞRENCİLERİN GÜNLÜK İLETİŞİM KURMASI

Yeni müfredatın esas amacı, öğrencilerin Zazacayı yalnızca dil bilgisi açısından öğrenmelerinin ötesinde, günlük hayatlarında aktif bir şekilde kullanabilmeleridir.

Program kapsamında öğrencilerin dinleme, anlama, okuma, konuşma ve yazma becerilerini geliştirmesi, Zazaca ile günlük iletişim kurabilmesi ve Zazacanın kültürel mirasını tanıyabilmesi sağlanacaktır.

MEB’e ait bu programın nihai gayesi, öğrencilerin Zazacayı doğal ve günlük hayatla ilişkili ortamlarda kullanabilmeleri ve Zazaca ile bağlantılı kültürel miras hakkında bilgi sahibi olmalarını teşvik etmektir.

5 VE 6’NCILER A1.1, 7 VE 8’İNCİLER A1.2 SEVİYESİNDE

Yeni Zazaca müfredatı, Avrupa Ortak Başvuru Metni’ndeki dil seviyeleri ile de uyumlu hale getirilmiştir.

Bu bağlamda, 5 ve 6’ncı sınıflar A1.1, 7 ve 8’inci sınıflar A1.2 seviyesinde eğitim alacaklardır.

Program, dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerinin yanı sıra dil bilgisi, sözcük bilgisi ve sesletim becerilerini de bütüncül bir şekilde ele alarak kapsamlı bir model sunmaktadır.

HER SINIFTA DÖRT TEMATİK KONU

Zazaca dersi haftada bir veya iki saat üzerinden planlanmıştır.

Her sınıf seviyesinde, bir eğitim öğretim yılı boyunca dört ana tema işlenecektir. MEB, seçilen tema sayısını sınırlı tutarak, öğrencilerin konuları yüzeysel değil daha derinlemesine öğrenebilmeleri ve Zazaca kelime dağarcığının gelişimini sağlamayı hedeflemektedir.

Örneğin, 5’inci sınıf programının ilk teması “Okulum” olarak belirlenmiştir. Bu tema altında alfabe ve tanışma, sayılar ve sınıf gibi pratik yaşamla ilgili konular yer alacaktır.

ZAZACA DERS KİTAPLARI YENİDEN YAZILACAK

Yeni müfredat çerçevesinde mevcut Zazaca ders kitaplarının yenilenmesi gerektiği ortaya çıkmıştır.

Programda 5, 6, 7 ve 8’inci sınıflar için ders kitabı, çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabı ayrı ayrı tanımlanmıştır.

Yeni müfredata uygun kitaplar hazırlandıktan sonra, Talim ve Terbiye Kurulu onay sürecinden geçirilerek öğrencilerin kullanımına sunulması hedeflenmektedir.

DERS SEÇİMİ VE ÖĞRETMEN ALIMLARINDA YENİ DÜZEN

Yeni program ile uygulamalarda da çeşitli değişiklikler planlanmıştır.

Edinilen bilgilere göre, Zazacanın MEB sisteminde ayrı bir öğretim programı haline gelmesi ile birlikte; ders seçim modüllerinde Zazaca bağımsız olarak gösterilecek, öğretmen alımlarında ise Zazaca ayrı bir branş olarak tanımlanacak, Zazaca öğretmenliği içinmezuniyet koşulları arasında Zaza Dili ve Edebiyatı bölümü mezunlarının öncelikli olarak değerlendirilmesi planlanmaktadır.

Cansu Derebeyoğlu Asil / Karar