Son kullanma tarihi geçen ürün ‘ayıplı mal’ sayılır mı?
Online market alışverişlerinde tarihi yaklaşmış veya geçmiş ürünlerin gönderilmesi tüketici şikayetlerini tırmandırdı; uzmanlar gıda ürünlerinde cayma hakkı olmasa dahi ayıplı mal haklarının geçerli olduğunu vurguluyor. Süt, et ve tavuk gibi taze gıdalarda stok eritme mağduru olmak istemeyen tüketici dernekleri, sanal market uygulamalarında ürün son kullanma tarihlerinin sipariş ekranına eklenmesini talep ediyor.
Türkiye’de market alışverişinin bir bölümü artık telefondan yapılıyor. Ancak
bu kolaylık, ürünün son kullanma tarihini görerek seçim yapma imkanını ortadan
kaldırıyor. Tam da bu noktada tüketici şikayetleri yoğunlaşıyor.
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine göre; son dönemde sanal market
alışverişlerine ilişkin şikayetlerde son kullanma tarihi yaklaşmış veya geçmiş
ürünlerin teslim edildiğine yönelik çok sayıda örnek bulunuyor. Sorunun özellikle
kısa raf ömrüne sahip ürünlerde daha görünür hale gelmesi dikkati çekiyor.
Süt ve süt ürünleri, et ve tavuk ürünleri, hazır gıdalar ve taze ürünlerde
birkaç günlük tarih farkı tüketici açısından önemli hale geliyor. Fiziki mağazada
vatandaşın özellikle uzak durduğu tarihli ürünler, online siparişte tüketicinin
seçme imkanı bulunmadığı için farklı bir kanaldan satılabiliyor.
Marketler bazı durumlarda ürünün son kullanma tarihi henüz geçmediği gerekçesiyle
değişim veya iade talebini reddedebiliyor. Ancak hukuki açıdan “tarihi geçmemiş
ürün” ile “ayıplı ürün” aynı şey değil.
Ticaret Bakanlığına göre malın sözleşmeye aykırı olması halinde ayıplı mal
hükümleri gündeme gelebiliyor ve tüketicinin bedel iadesi, ayıpsız misliyle
değiştirme, ücretsiz onarım veya bedel indirimi gibi seçimlik hakları bulunuyor.
Mesafeli satışlarda ise ayrıca önemli bir ayrıntı bulunuyor. Çabuk bozulabilen
veya son kullanma tarihi geçebilecek mallarda genel 14 günlük cayma hakkının
istisnaları bulunuyor. Ancak bu durum, satıcının tüketiciye sözleşmeye uygun
ve güvenli ürün gönderme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Dolayısıyla “Gıda
ürününde cayma hakkı yok” ifadesi, her türlü iade ve değişim talebinin reddedilebileceği
anlamına gelmiyor.
Tüketici derneklerine göre sanal market uygulamalarında ürünün fiyatı, gramajı,
içeriği ve kampanyası gösterilirken son kullanma tarihinin gizli kalması tüketicinin
seçim hakkını zayıflatıyor. Dernekler, özellikle kısa raf ömrüne sahip gıdalarda
ürünün son kullanma tarihinin sipariş tamamlanmadan önce görülebilmesini istiyor.
Yapılan açıklamada “Tüketici ürünü sepete eklediğinde yalnızca ‘1 litre süt’
bilgisini değil, mümkünse kendisine gönderilecek
ürünün son tüketim tarihini de görsün. Tarih kısa ise vatandaş ürünü satın alıp
almamaya kendisi karar versin. Böylece marketin stok eritme amacıyla yaptığı
bir işlem varsa bile bunun bedeli tüketiciye seçim hakkı elinden alınarak yüklenmesin”
deniliyor.
- Süt ve yoğurt.
- Peynir ve tereyağı.
- Tavuk ve et ürünleri.
- Hazır salata ve paketli yeşillikler.
- Ekmek ve unlu mamuller.
- Paketli atıştırmalıklar ve içecekler.
