Engellilik/Çalışma Gücü Kayıp Oranı Aylık Ve İkramiyeyi Artırır Mı?
Engellilik oranının, memur emekliliğinde sadece emekli aylığı bağlanması şartları açısından farklılık olur, ancak aylık ve ikramiye tutarını değiştirmez.
Mevzuat ve Değerlendirmeler:
Engelli aylığı, malullük aylığı ile normal emeklilik aylığı bağlanması sistemi aynıdır.
1 Ekim 2008 tarihinden önce memur olanlar 5434 kapsamında sayılırlar (yedek subaylık, vekil öğretmenlik gibi hizmetler dahil) ve bu kanun kapsamında engelli aylığı, malullük aylığı ile normal emekli aylığı bağlanması, emekli ikramiyesi ödenmesi sistemi aynıdır, bir fark olmaz. Sadece engelli aylığı (yani emekli veya yaşlılık aylığı), malullük aylığı ile normal emeklilik aylığına hak kazanılma şartları farklıdır.
1-Engelli Aylığı (Engelli aylığı olarak bir ödeme bulunmaz, engelli olanlar için de ödenen aylık emekli aylığı olmaktadır)
Şartları:
– (5434 SK/Md. 39-j, Ek geçici md.22): Göreve engellilik mevzuatına uygun olarak girilmesi gerekir, engellik oranı en az % 40 olduğunda, hizmet süresi de en az 15 yıl olduğunda engellilikten dolayı görev yapmakta olduğu Kurum kanalı ile emekli olmak istenir. Kurumlarda kişinin durumunu belgeleriyle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderir.
– (5510 SK/Md. 28): Aynı şekilde, ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malül sayılmayı gerektirecek derecede hastalığı veya engelliliği bulunan ve bu nedenle malüllük aylığından yararlanamayan memurların, en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmaları ve en az 3960 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanmaktadır.
Şayet göreve engellilik mevzuatına uygun olarak girilmeyip daha sonra çalışamaz duruma girenler için de;
– (5510 SK. Geçici Md.4-5434 kapsamında olan memurlarla ilgili); Çalışma gücü kayıp oranı;
– % 50 ila % 59 arasında olduğunda en az 5760,
– % 40 ila % 49 arasında olduğunde ise, en az 6480,
gün hizmet süresi aranmaktadır. Bu çalışma gücü kayıp oranlarını Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu, sağlık raporlarını incelenerek karar verilir.
-(5510 SK.Md.28-5510 kapsamında olan memurlarla ilgili); Çalışma gücü kayıp oranı;
-% 50 ila %59 arasında olduğunda, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
-% 40 ila %49 arasında olduğunda ise, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,
Şartları aranmaktadır.
Aylık bağlanması, ikramiye ödenmesi sistemi:5434 kapsamında olanlar için memurun derecesi, kademesi, göstergesi, ek göstergesi, taban aylığı, kıdem aylığı, emeklilik tazminatı, memur maaş katsayısı uygulanır. Ancak, 5510 kapsamında olanlar için bu sistem uygulanmaz ve 5510 sayılı Kanun kapsamında özetle prime esas kazançlar esas alınır.
Kadın memur, erkek memur için belirtilen açıklamalar aynı uygulanır.
Sonuç değerlendirmemiz;
Engellilik yani normal emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması hallerinde sadece bu aylıklara hak kazanma şartları (hizmet, göreve girmeden önce veya göreve girdikten sonraki engellilik/çalışma gücü kayıp oranları) farklı olur, ancak aylık ve ikramiye hesabında engellilik/çalışma gücü kayıp oranlarına göre bir eksilme veya artma sistemi bulunmaz. Sadece farklılık olarak engellilik/çalışma gücü kaybına dayalı yaşlılık aylığı hesaplanmasında esas alınan hizmet süresinin azlığı veya fazlalığı ile kişinin intibakı, ek göstergesi vb. gibi farklılıklar etkili olur.
