‘Gelir arttıkça uyku azalıyor, çalışma süresi artıyor’

TÜİK'in 2025 Zaman Kullanım Araştırması, son 10 yılda yaşam alışkanlıklarının önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu. Verilere göre sosyal medya kullanımı iki katından fazla artarken, gelir düzeyi yükseldikçe çalışma süresi artıyor, uyku ve sosyal yaşama ayrılan zaman ise azalıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) açıkladığı Zaman Kullanım Araştırması 2025
verileri açıklandı. Verilerde dikkat çeken değişimler oldu. Bunun nedeni, verilerin
derlendiği araştırmanın son olarak 2015 yılında yapılması olurken, son 10 yılda
zamanın kullanımına yönelik değişimler göze çarptı. Ancak asıl farklılık gelir
düzeylerine göre zaman kullanımında oldu.

Son 10 yılda eğlence ve kültür faaliyetlerine yönelik değişim öne çıktı. 2015
yılında fertlerin yaklaşık yüzde 95’i TV izlediğini belirtirken, 2025 yılında
bu oran yüzde 89’e geriledi.

Sosyal medyada vakit geçirenlerin oranı 2015’te yüzde 34 olurken, 2025’te bu
oran yüzde 72’ye çıkarak büyük artış gösterdi. Aynı şekilde artışların olduğu
faaliyetler arasında arkadaş ziyaretlerinde bulunmak, eğlence ve sosyalleşme
yerlerine gitmek, günübirlik turlara, doğa yürüyüşlerine katılmak ve kütüphaneye
gitmek yer aldı.

Büyük düşüşlerin olduğu faaliyetler ise gazete, dergi vb okumak, radyo dinlemek,
internet kafeye gitmek, sinemaya gitmek ve akraba ziyaretlerinde bulunmak oldu.

Faaliyet türü ve hanehalkının aylık gelir grubuna göre kişi başına ortalama
faaliyet süresi kullanımında gelir düzeyi farklılıkları dikkat çekici oldu.

Gelir gruplarında 0-28 bin TL, 28 bin 1-42 bin TL, 42 bin 1-60 bin TL, 60 bin
1-90 bin TL ve 90 bin TL üstü gelir gruplarının 2025 yılında kişi başına ortalama
faaliyet süresinde farklılıklar şu şekilde oldu:

En alt gelir grubunda yemeğe günde 3 saat 24 dakika süre ayrılırken, bu süre
en üst gelir grubunda 3 saat 9 dakikaya düşüyor.

İstihdam için ayrılan süre içinde hem çalışmak hem de iş aramak da bulunurken,
bu faaliyette en alt ile en üst gelir grupları arasında önemli bir zaman farkı
bulunuyor. 0-28 bin TL gelir grubu iş için günde yaklaşık 1,5 saat vakit harcarken,
90 bin TL ve üzerinde kazananlarda bu süre 3 saat 15 dakikaya çıkıyor.

10 yaş üstü bireylerin gelir gruplarına göre eğitim faaliyetlerine günde ayırdıkları
süre en alt gelir grubunda en az süreyi ayırırken, bir üstte yer alan 28 bin
1-42 bin TL kazanan kesimde eğitim süresi zirve yapıyor. Sonrasında yeniden
düşüşe geçse de en üst gelir grubunun eğitim faaliyetlerine günde ayırdığı süre
43 dakika oluyor.

Ev işleri, evde çocuk ya da yetişkin bakımı, alışveriş, tamirat işleri vb çok
kapsamlı bir faaliyet olan “hanehalkı ve aile bakımı” için en alt gelir grubu
günde 2 saat 48 dakika vakit ayırırken, en üst gelir grubunda bu süre 2 saat
4 dakika oluyor.

24 saat içinde en çok uyuyan kesim ortalama 9 saat 7 dakika ile en alt gelir
grubu olurken, her gelir düzeyinde uyku süresi kısalarak en üst gelir grubunda
bu süre 8 saat 47 dakikaya iniyor.

Sosyal yaşam ve eğlence faaliyetlerine bakıldığında gelir düzeyi arttıkça azalma
görülüyor. ‘Sosyal yaşam’, ‘eğlence ve kültür’ ile ‘dinlenme ve boş zaman’ içeren
faaliyet için en üst gelir grubu 1 saat 52 dakika ayırırken, en altı gelir grubu
2 saati aşarak 2 saat 12 dakika vakit ayırıyor.

2025 yılında 2015’e göre büyük düşüş gösteren bir faaliyet olan “TV izleme,
radyo ve müzik dinleme, vb.” başlığı altında da büyük farklılık dikkat çekiyor.
En üst gelir grubuyla en alt gelir grubunun günlük süresinin farkı 21 dakika
oluyor.

En üst gelir grubunun gün içinde ulaşımda geçirdiği süre 1 saat 13 dakika olurken,
en alt gelir grubunda bu süre 49 dakika olarak dikkat çekiyor.

Gönüllü işler ve toplantılar faaliyetinin alt başlıklarında, “Organize edilmiş
gönüllü iş”, “Diğer hanehalkına yapılan gayri resmi yardımlar” ve “Katılımcı
ve dini faaliyetler” yer alırken, en alt grubunda günde yaklaşık 49 dakika bu
faaliyet alanında zaman harcanırken, en üst gelir grubunda bu süre 24 dakikaya
düşüyor.

Gün içinde en az süre ayrılan faaliyetlerden olan “hobiler ve oyunlar” faaliyetlerinin
alt başlıklarında “Sanat ve Hobiler”, “Bilgisayar Kullanma” ve “Oyunlar” yer
alıyor. En alt gelir grubunda bu süre 22 dakika olurken, en üst gelir grubunda
27 dakika oluyor. Spor faaliyetlerinde de gelir farkları görülmesine karşın
toplamda ayrılan süre 12 dakika oluyor. En üst gelir grubundaysa 15 dakikaya
kadar çıkıyor. Gelir düzeylerine göre zaman kullanımına bakıldığında, farklılıklar
ana tabloda netleşiyor.