Küme Baş Ağrısı Nedir?

Küme baş ağrısı, genellikle başın bir tarafında veya göz çevresinde oluşan şiddetli bir baş ağrısı türüdür. Bu baş ağrısına “küme” denmesinin nedeni, ağrının bireysel ataklar halinde gruplanmış olmasıdır. Başka bir deyişle, bir baş ağrısı atağını ağrısız bir epizot takip eder. Sonra bir acı daha gelir. Baş ağrılarının bu şekilde günün belirli saatlerinde kümelenmesi de gruplandırmayı düşündürür. Baş ağrılarının şiddetli ve sık olduğu bir küme epizodu haftalarca veya aylarca sürebilir. Sonraki ağrısız dönem de aylarca hatta bazen yıllarca sürebilir.

Küme baş ağrıları her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak en sık genç ve orta yaşlı kişilerde görülür.

Küme baş ağrıları geceleri insanları uyandıracak kadar şiddetli olabilir.

Etkili tedavi ile küme baş ağrısı ataklarının süresi kısaltılabilir ve ağrı biraz daha tolere edilebilir hale gelir. Ek olarak, ilaçlar küme baş ağrısı ataklarının süresini ve sayısını azaltabilir.

Küme Baş Ağrısı Belirtileri Nelerdir?

Küme baş ağrıları tek taraflı, şiddetlidir ve öncelikle göz çevresinde oluşan ağrıyı içerir. Ağrının bir diğer karakteristik özelliği de genellikle gece ya da sabah aynı saatlerde başlamasıdır.

Ağrı ile ilişkili semptomlar şunları içerir;

• Aynı taraf gözde kanlanma, yaşarma ya da batma hissi
• Aynı taraf burunda tıkanıklık ya da burun akıntısı
• Aynı taraf alında ya da yüzde terleme
• Aynı taraf göz kapağında düşüklük
• Yüzde ve gözde ödem
• Ajitasyon ve huzursuzluk
• Tek taraflı ağrı
• Alın ve yüzde terleme

Migren hastalarından farklı olarak, küme ağrıları olan kişiler ağrıdan ileri geri sallanırlar veya yatarken veya otururken ayağa kalkıp yürüme ihtiyacı hissederler.

Küme Baş Ağrısı Neden Olur?

Küme ağrılarının nedenleri hala tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak uzmanlar, vücudun biyolojik saatindeki (hipotalamus) anormalliklerin küme ağrılarının gelişmesinde rol oynayabileceğine inanıyor.
Küme baş ağrılarında migren ve gerilim tipi baş ağrılarından farklı olarak; farklı besinler, hormonal değişiklikler, stres gibi tetikleyiciler yoktur.

Cinsiyet: Küme baş ağrısı erkeklerde daha sık görülür.

Yaş: Küme baş ağrısı her yaşta görülebilmek ile birlikte özellikle 30-50 yaş aralığında ortaya çıkar.

Sigara İçme: Küme baş ağrısının görüldüğü kişilerin çoğu sigara kullanmaktadır.

Alkol Kullanımı: Küme baş ağrısı yaşayan kişilerin ağrı periyotları döneminde alkol tüketmesi atak başlamasına neden olabilir.

Aile Öyküsü: Ebeveynlerinde veya kardeşlerinde küme baş ağrısı görülen kişilerde bu rahatsızlığın görülme ihtimali artmıştır.

Kişisel Tıbbi Öykü: Daha önce kafa travması yaşamış ya da beyin cerrahisi geçirmiş bireylerde küme tipi baş ağrısı gelişimi açısından bir risk artışı söz konusudur.

Küme Baş Ağrısında Tanı Nasıl Konur?

Doğru hasta bilgilerine dayanarak teşhis konulabilir. İlk ve en önemli adım ağrının yeri, şiddeti, ortaya çıkma zamanı, süresi ve eşlik eden semptomların detaylı olarak sorgulanmasıdır. Risk faktörleri ve tetikleyiciler sorgulanmalıdır. Küme baş ağrısının ilk tanısı ayrıntılı bir hasta öyküsüne dayanılarak konulabilmesine rağmen, nörolojik muayene ve beyin görüntüleme ile ikincil yapısal nedenler dışlanmalıdır. Araştırma sonucunda baş ağrısına neden olabilecek bir hastalığa rastlanmamıştır ve belirtiler küme baş ağrısını destekliyorsa tanı konulabilir.

Küme Baş Ağrısı Tedavisi Nasıldır?

Tedavinin aşamaları, tetikleyicilerin ortadan kaldırılması, nöbetlerin tedavisi ve uzun süreli koruma sağlayan koruyucu tedavi yani; saldırıların önlenmesi.

Öncelikle hastalar sigara ve alkol gibi tetikleyicileri azaltmalı veya kullanmayı bırakmalıdır. Atakları tetikleyebilecek aşırı sıcak ve egzersizden kaçınılmalıdır.

Migren ataklarından farklı olarak gıda hassasiyetleri, hormonal ve stres faktörlerinin bu kişilerde atağı tetikleyen bir semptomu yoktur.

Atak tedavisinde;

• Solunum maskesi ile 15-20 dakika süre ile verilen %100 oksijen
• Migren tedavisinde de kullanılan hızlı etkili cilt altı enjeksiyon ile uygulanan ve nazal sprey formlu triptanlar (sumatriptan, zolmitriptan). Ağızdan alınan triptanların etki süresi uzun olduğu için daha az tercih edilirler
• Oktreotid (cilt altı uygulama) kullanılabilir.

Profilatik tedavide;

• Kısa süreli profilakside yani atağın hızlıca baskılanmasını sağlamak için kullanılan en bilinen ve en sık kullanılan tedavi steroidlerdir.
• Uzun süreli profilakside en sık kullanılan ilaç ise verapamildir. Yine lityum, bazı antiepleptikler (topiramat, sodyum valproat), destek tedavisi olarak melatonin diğer kulanılan ilaçlardır.
• Dirençli hastalarda ise oksipital sinir blokajı ve cerrahi tedaviler bir diğer seçenektir.

Küme baş ağrısı yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir durumdur. Ağrı sürelerini uzatmak ve ağrısız geçen süreyi azaltmak hayatı çekilmez hale getirebilir. Bu nedenle küme ağrıları olan kişilerin bir doktora başvurması ve koruyucu tedaviyi aksatmadan uygulaması gerekir.