15 dakika kuralı: KDK’dan ALES adayına ret kararı
Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 15 dakika kuralı nedeniyle 2026-ALES/2’ye alınmayan bir adayın başvurusunu reddetti. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının (ÖSYM) sunduğu kamera kayıtları, adayın sınav binasına kapılar kapandıktan 3 dakika sonra, saat 10.04’te geldiğini ortaya koydu. KDK, kuralın sınav güvenliği ve fırsat eşitliği açısından ölçülü olduğuna hükmetti. 19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/21620-S.26.29619 sayılı karar, Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasını taşıyor.
2026-ALES/2, NATO Zirvesi nedeniyle 26 Temmuz’dan 2 Ağustos 2026’ya ertelenerek uygulandı. Sınava alınmayan aday, 4 Eylül 2026’da KDK’ya başvurdu.
Aday, 2026/22876 numaralı başvurusunda sınav başlangıcından yaklaşık 14 dakika önce sınav yerine ulaştığını, buna rağmen içeri alınmadığını ileri sürdü. Kuralın somut koşullar gözetilmeden katı uygulanmasının eğitim hakkına, hakkaniyet ve ölçülülük ilkelerine aykırı olduğunu savundu.
Talepleri, 15 dakika kuralının kaldırılması ve kendisine yeniden sınav hakkı verilmesiydi. Bu mümkün değilse, benzer mağduriyetlerin önlenmesi için kuralın esnetilmesini ya da sürenin yeniden düzenlenmesini istedi.
ÖSYM, 25 Eylül 2026 tarihli yazısında adayın sınava gireceği binanın kamera kayıtlarını inceledi. Kayıtlara göre bina ana giriş kapısı kurala uygun olarak saat 10.01’de kapatıldı. Bir aday saat 10.04’te bina girişine geldi, içeri alınmayınca geri döndü.
KDK da bu tespiti esas aldı. Kurum, adayın 14 dakika önce orada olduğunu iddia etse de kamera kayıtlarına göre kılavuzda ve sınava giriş belgesinde açıkça yazan 10.00 sınırından sonra geldiğinin anlaşıldığını belirtti.
Kamuoyunda 15 dakika kuralı olarak bilinen uygulama, ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 10. maddesine dayanıyor. Sabah oturumlarında adaylar sınav binalarına 09.00-10.00 arasında alınıyor. Saat 10.01 itibarıyla tüm binalarda kapılar kapatılıyor.
2026 ALES Başvuru Kılavuzu, adayların saat 10.00’a kadar binaya alınacağını ve kontrollerin zamanında yapılabilmesi için 1 saat önceden hazır bulunmaları gerektiğini belirtiyor. Aynı uyarı sınava giriş belgesinde de yer alıyor. Aday, belgeyi ancak sistemde “Okudum, Anladım” onayı vererek alabiliyor.
Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik ise kılavuzda belirlenen süreden sonra gelen adayların sınava alınmayacağını ve bu nedenle hiçbir hak iddia edemeyeceklerini düzenliyor.
KDK, kuralın önceden, şeffaf ve erişilebilir biçimde adaylara duyurulduğunu ve hukuki öngörülebilirliğin sağlandığını vurguladı. 6114 sayılı Kanun’a göre ÖSYM’nin internet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmünde.
Kurum, milyonlarca adayın katıldığı merkezi sınavlarda üst araması, kimlik kontrolü ve salona yerleşmenin belli bir takvime bağlanmasını salt şekli bir kural olarak görmedi. KDK’ya göre sürenin esnetilmesi, geç gelenlerin yaratacağı telaş nedeniyle zamanında gelen adayların dikkatini bozar. Ayrıca üst araması gibi güvenlik işlemlerinin gereği gibi yapılamaması riskini doğurur.
KDK, kuralın sınav güvenliği ve düzeni gibi meşru bir amaca hizmet ettiği ve katı uygulanmasının adaylar arasında fırsat eşitliğini korumak için zorunlu olduğu sonucuna vardı.
Kural daha önce yargı denetiminden de geçti. ÖSYM’nin aktardığına göre kuralın iptali istemiyle açılan davayı Ankara 3. İdare Mahkemesi 30 Mayıs 2022’de reddetti. Mahkeme, kuralın sınav düzenini ve güvenliğini sağlamak amacıyla öngörüldüğünü ve adaylara defalarca uyarı yapıldığını gerekçe gösterdi.
Bu karar Danıştay 5. Dairesinin 13 Eylül 2022 tarihli kararıyla onanarak kesinleşti. KDK da kararında bu iki yargı kararına dayandı.
KDK, başvuruyu reddetmekle birlikte ÖSYM’nin bir eksikliğini de tespit etti. Adaya verilen cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmediğini belirledi. Kurum, ÖSYM’nin bundan sonraki işlemlerde bu ilkeye uyması gerektiğini kaydetti.
Ret kararının tebliğinden itibaren, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak. Aday, kalan süre içinde idare mahkemesine başvurabilir.
ÖSYM’nin 2026 sınav takvimine göre yılın son ALES oturumu 29 Kasım 2026 Pazar günü yapılacak. Sonuçların 17 Aralık 2026’da açıklanması planlanıyor.
Bu sınavda da kapılar sınav başlangıcından 15 dakika önce kapanacak. Kararda yer alan kamera kaydı tespiti, sınav günü birkaç dakikalık gecikmenin bile telafi edilemediğini ve sonradan yapılan itirazların sonuç vermediğini gösteriyor. Adayların, kılavuzun önerdiği gibi bina girişinde en az 1 saat önce hazır bulunmaları gerekiyor.
