Bakan Fidan’dan CAATSA ve F-35 açıklaması

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı
Donald Trump’ın, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası’nın
(CAATSA) kaldırılması yönünde güçlü iradesi olduğunu vurgulayarak, bu konuda gereken
adımları attıklarını bildirdi.

Bakan Fidan, CNN Türk televizyonunda Hande Fırat’ın sorularını yanıtladı.

Fidan, ABD Başkanı Trump’ın NATO Ankara Zirvesi’ne katılımının teyit edildiğini
hatırlatarak, “Bu aslında başlı başına NATO topluluğu için önemli ve olumlu
bir haber. Arkasına da bir şey eklediler, ‘Sayın Trump buna katılıyor çünkü
davet eden Sayın Erdoğan. Eğer Sayın Erdoğan davet eden olmasaydı, buna katılmayacaktı.’
Bu artık gerçekten çok büyük bir stratejik denklem oldu.” ifadesini kullandı.

Mevcut meydan okumalar, çatışmalar, sıkıntılar, İttifaktaki kaymalar ve yeniden
ayarlamaları göz önünde bulundurulduğunda bu denklemin hayati rol oynadığını
vurgulayan Fidan, “Burada tabii Cumhurbaşkanımızın yıllar içerisinde ortaya
koyduğu küresel liderlik vizyonu, geliştirdiği ilişkiler ağı ve oluşturduğu
güven, insanların nazarındaki prestij ve Türkiye’nin geldiği nokta tabii fevkalade
önemli.” değerlendirmesinde bulundu.

Fidan, ABD ile ilişkilerde yıllar içerisinde inişli çıkışlı konular gözlemlendiğine
işaret ederek, ticaret, ekonomi, insandan insana ilişki, eğitim ve teknoloji
alanlarının çok iyi ilerlediğini söyledi.

Bakan Fidan, “Özellikle jeopolitik konular… (Eski ABD Başkanı Barrack)
Obama döneminde başlayan Suriye’deki Amerikan politika değişikliği, Beşşar Esed’e
ve rejime karşı olan mücadelenin birden DEAŞ’a karşı mücadeleye dönmesi, YPG’nin
desteklenmesi sürecinde Türkiye’nin milli güvenliğine tehdit oluşturan bir politika
konusu vardı. Trump’ın ikinci döneminde, bu politika terk edildi resmi olarak.”
ifadesini kullanarak, bunun iki ülke arasındaki en büyük sorun alanını ortadan
kaldırdığının altını çizdi.

Ukrayna’daki savaşın bitmesi, Suriye’deki ve Irak’ın istikrara kavuşması konularında
Trump’ın politikalarıyla Türkiye’nin stratejik hedeflerinin örtüştüğüne dikkati
çeken Fidan, “Lübnan’daki barışın sağlanması konusu önemli. Gazze Barış
Planı’nda yine bir noktaya kadar beraber çalışma imkanımız oldu, savaşın durdurulması.
Belli konularda Türkiye-Amerika ilişkileri gerçekten iyi olduğu zaman bölgedeki
istikrarı da etkiler durumda, olumlu yönde.” diye konuştu.

Fidan, Türkiye’nin hedefleri doğrultusunda bilinçli tercih ve müzakerelerde
bulunduğunun altını çizerek, ABD Kongresi üzerinden çözülememiş CAATSA gibi
konular bulunduğunu ifade etti.

“Türkiye ile ilgili spesifik kararlar alınabiliyor zaman zaman ama kurumsal
olarak kalıcılığı olan tek negatif husus şu anda, rahatsız edici konu CAATSA
yaptırımları.” diyen Fidan, birçok ülkenin Türkiye’ye yönelik yaptırımlarının
son 3-4 yılda kaldırıldığına dikkati çekti.

Fidan, bu yaptırımların çoğunun “legal değil, idari olduğunu” dile
getirerek, şöyle devam etti:

“Bir bu kalmıştı. Bu konuda da biz gereken adımları atıyoruz. Çünkü hem
Sayın Cumhurbaşkanımız hem Sayın Trump da bunu kaldırma yönünde güçlü bir irade
var. Geçen sene eylülde Washington’da bir araya geldiğinde iki lider, bu konuda
irade beyanında bulundular ve biz bakanlara da bu sorunu çözmemiz için talimat
verildi. Savunma Bakanımız ve ben, bu noktada yoğun bir çalışma içindeyiz. Ama
genel hatlarıyla iyi giden bir ilişki var.”

CAATSA yaptırımlarının kalkıp kalkmayacağıyla ilgili soru üzerine Fidan, “Bunun
belli adımları var. Bu yönde yürüyen çalışmalar var. Bunlar hayata geçtikçe
kamuoyumuz da bunu görecek zaten.” dedi.

Fidan, bunun yakın bir tarihte olabileceğini dile getirerek, “Çünkü işlemlerin
yerine getirilmesiyle, Kongre’de yasal sürecin tamamlanması her zaman aynı olmayabiliyor.
Ama idari manada, irade olarak bir sıkıntı yok yönetimlerde. Ama Amerikan Kongresi’nde
süreç nasıl gidecek, ona bakarız.” ifadelerini kullandı.

– ABD-Türkiye ilişkilerinin seyri

Fidan, Trump’ın “sürpriz” olarak nitelendirdiği meselenin, Türkiye’nin
Milli Muharip Uçak KAAN için ABD’den talep edilen jet motorlarının satışı konusu
olup olmadığı sorusu üzerine şunları söyledi:

“Biz genel manada Türkiye’ye yönelik yaptırımların ortadan kaldırılması
için ciddi çalışıyoruz. CAATSA konusunun yasaya bakan tarafı var. Ama diğer
konulardaki yaptırımları kaldırmak için çok sistemli bir çalışmamız oldu. Bu
konunun da etkilerini görüyoruz. Bir taraftan Halkbank davası, bir taraftan
Türkiye’nin talep ettiği diğer konulardaki engellerin kaldırılması ve daha rasyonel
bir ilişkiye dönülmesi.”

NATO üyesi olmayan, Amerika’yla bu kadar ortak çıkar alanı olmayan birçok ülkeye
ticari gerekçelerle inanılmaz silah ve mühimmat satılırken Türkiye’ye satılmamasının
Trump yönetimi nezdinde izah edilebilir bir perspektifi olmadığını belirten
Fidan, yıllar içerisinde oluşmuş birtakım Türkiye aleyhindeki siyasi düşüncelerin
etkilerini bu türden olaylarda gördüklerini ve bu meseleyi çözmek için çalıştıklarını
vurguladı.

Fidan, Trump’ın ne açıklayacağı konusunda ABD adına konuşmak istemediğini söyleyerek,
“Türkiye ile Amerika arasında kötü olmayı gerektirecek hiçbir konu yok,
ikili ilişkiler açısından.” dedi.

Bölgesel konularda anlaşmazlık noktaları bulunduğunu ancak bunları da görüşebildiklerini
aktaran Fidan, “Her iki tarafı da bu kadar besleyecek büyük bir ilişki
alanı varken bunu ilerletmemek, bunu kimlik politikalarının, ters ideolojinin
kurbanı yapmak da rasyonel aktörlerin kafasının aldığı bir konu değil.”
diye konuştu.

Fidan, “Türkiye’nin F-35 programına dönüşü gerçekçi bir ihtimal mi?”
sorusuna, “Orada bir ayrıma gitmek lazım. F-35 satış yasağının kaldırılmasıyla,
almış olduklarımızın alınması ve daha sonraki alacaklarımızın, istersek tabi,
alınmasıyla programa üretici ortaklardan biri olarak geri dönmek iki ayrı konu.”
yanıtını verdi.

Satış yasağının kaldırılması meselesinin daha kolay bir konu olduğunu belirten
Fidan, “Bu idari bir karar. CAATSA’dan sonra bu olur diye düşünüyorum.”
diye konuştu.

Fidan, F-35 programına geri dönme meselesinin, konsorsiyumun tekrar oturup
alacağı yeni bir kararla ilgili olduğuna işaret ederek, konsorsiyumun ortaklarının
geçmiş yıllarda Türkiye’yi program dışı bırakan bir karar aldığını anımsattı.