Yurtdışındaki Türklere Askerlikte Muafiyet Geliyor!
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nun alt komisyonu olan Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Komisyonu, önceki gün bir araya geldi. Gündemde, yurtdışındaki Türk vatandaşlarına askerlik muafiyeti sağlayacak olan yasa teklifiyle ilgili detayların paylaşılması yer aldı.
MEVCUT DURUM
Toplantıda, Dışişleri Bakanlığına bağlı Konsolosluk Mevzuat ve Takip Dairesi Başkanı Mevlüt Eröz, mevcut durumu gözler önüne serdi. Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ve Tunus ile askerlik konusundaki ikili anlaşmalarına değinerek, bu ülkelerde askerlik yapan kişilerin Türkiye’de askerlik yükümlülüğünün bulunmadığını ifade etti.
Ayrıca, Konsolosluk Hizmetleri ve Yurtdışında Yaşayan Vatandaşlar Genel Müdürü Esin Çakıl, var olan düzenlemeye göre, askerlik hizmetini tamamlayanların Türkiye’de askerlikten muaf olduklarını belirtti. Örneğin, Hollanda’da 1997, Belçika’da 1998, Fransa’da 1999, İtalya’da 2005, Almanya’da 2011 ve Avusturya, Yunanistan ve İsrail’de 2019 yılına kadar askerlik yapanların, Türkiye’de askerlik yükümlülüğünün bulunmadığı dile getirildi.
NE DEĞİŞİYOR?
Mevlüt Eröz, önerilen yasa değişikliği ile birlikte tarihsel esneklik sağlanacağının altını çizdi. Örnek vermek gerekirse, 2026 yılında hem Türk hem de Alman vatandaşı olan bir bireyin, zorunlu askerlik süresini tamamlamasına rağmen bunun geçerli sayılmayacağını ifade etti. Eröz, eğer yurtdışında doğup büyümüş veya 18 yaşından önce o ülkede vatandaşlık kazanmış ve askerlik hizmetini tamamlayarak belge sunan bireylerin bu düzenlemeden yararlanabileceğini aktardı. Hangi ülkelerin bu yeni düzenleme kapsamına alınacağı ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek.
İŞTE DEĞİŞİKLİK METNİ
Genel Müdür Esin Çakıl, Millî Savunma Bakanlığı’nın önerdiği yasa metnini de paylaştı: “Yurtdışında doğmuş ve ikamet edenler ile kanuni rüşt yaşına kadar yurt dışına gitmiş olanlardan, yabancı ülke vatandaşlığını da kazanan Türk vatandaşlarından, başvuru tarihinden önce yurtiçinde geçen süreler hariç toplam üç yıl süreyle fiilen yurtdışında ikamet edenlerden yurtdışında ikamet ederken başvurdukları takdirde, askerlik yapmış sayılacaklardır. Askerlikle ilgili kabul edilen ülkeler Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenecek, uygulama esasları ise Bakanlıkça oluşturulacaktır.”
‘VATANDAŞLIK SAYISI DÜŞÜK’
Askerlik konusu, komisyon toplantısında çifte vatandaşlık meselesi çerçevesinde gündeme geldi. Genel Müdür Esin Çakıl, Almanya’da çifte vatandaşlığa izin veren yasanın 2024 yılında yürürlüğe girmesiyle birlikte, bu tarihten itibaren 38 bin 169 kişinin Türk vatandaşlığı için başvurduğunu belirtti. Çakıl, başvuru sayısının beklenenin altında kaldığını ifade etti. Bunun sebepleri arasında, Türk vatandaşlığını kazanmanın Alman vatandaşlığından çıkarılma endişesi ve Mavi Kart sahipliğinin öne çıktığı belirtildi. Mavi Kart, yurtdışındaki Türk vatandaşlarına Türk kimliliği ile birçok haktan faydalanma imkanı sunuyor ve 568 bin 524 kişi bu karta sahip.
‘GÖZALTI KORKUSU VAR’
Eskişehir milletvekili Utku Çakırözer, vatandaşlık başvurusundaki düşük sayının ardında başka nedenler olduğunu öne sürdü. Çakırözer, bu noktada Genel Müdür Çakıl’a soru yönelterek, “Bizim vatandaşlık potansiyelimiz, Mavi Kartlı sayısı kadar mı yoksa daha fazla mı?” diye sordu. Çakıl, “Asıl hedefimiz Mavi Kartlılar” diye yanıt verdi. Alman Federal İstatistik Ofisi’ne göre, Mavi Kart’ın yanı sıra Almanya’da 1 milyon 300 bin Türk, Türk vatandaşlığına sahip değil. Çakırözer, Türkiye’nin mevcut demokrasi ve ekonomi durumunun da başvuru sayısını etkilediğini ifade etti. Almanya’daki Türklerin, “Türkiye Cumhuriyeti pasaportuyla girdiğimde sosyal medya paylaşımım nedeniyle gözaltına alınabilirim, ancak Alman pasaportum olursa tutamazlar” endişesini taşıdığına dikkat çekti.
‘ASKERLİK DE PROBLEM’
Çakırözer, askerlik konusunun da vatandaşlık sayısındaki düşüklüğe etki ettiğini belirtti. Askerlikle ilgili yürütülen yeni teklifin bu sorunu çözdüğünü düşünmediğini ifade ederek, “Ortada büyük bir fiyasko var ve iktidarın bu durumu ciddiye almadığını düşünüyorum.” dedi.
Yurtdışında yaşayan Türkler için dövizli askerlik ücreti, 472 bin 653 liraya çıkarıldı, bu da vatandaşlık başvuru sayısındaki düşüklükle ilişkilendirildi. AK Parti’li Oğuz Üçüncü de, geçmiş yıllarda dövizle askerlik bedelinin azaltıldığı dönemlerde başvuru sayılarının artığını hatırlatarak, “Kolaylık sağladığımız yıllarda rekor müracaatlar oldu” şeklinde konuştu.
Batu Bozkürk
