Yapay Zeka, Çalışanı İşten Çıkardı: Yeni Dönem!

ABD’nin San Francisco şehrindeki deneysel bir dükkânı yöneten yapay zeka sistemi, bir çalışanın işten çıkarılmasına karar verdi. Araştırma girişimi Andon Labs, bu durumun büyük bir dil modelinin yöneticilik rolünü üstlendiği ve bir insan çalışanı işten çıkardığı iddiasıyla dikkat çekti.

Andon Labs tarafından işletilen Andon Market, Anthropic’in Claude modelleri üzerinde geliştirilen “Luna” isimli yapay zeka ile yönetilmektedir.

Business Insider’a göre, işten çıkarılan çalışan 23 vardiyanın 17’sine geç kalmıştı.

Luna, mağazanın çalışan alımından vardiya planlamasına, ürün seçimine kadar birçok operasyonel süreci kontrol ediyor. Yapay zekanın işe aldığı personel, resmi olarak Andon Labs çalışanı olarak kabul ediliyor ve ücret ve yasal haklardan faydalanıyor.

Kuralları yazdı, sonra unuttu

Olayın ilgi çekici yönlerinden biri, Luna’nın çalışanlar için uyulması gereken kuralları kendisinin belirlemiş olmasıdır.

Yapay zeka, daha önce işe devam ve geç kalma ile ilgili bir çalışan el kitabı oluşturdu fakat çalışma belleğindeki sınırlamalardan dolayı daha sonra bu belgenin kaybına yol açtı.

Luna, söz konusu çalışanı aylar boyunca işe geç kaldığı için kaydetmesine rağmen kendi oluşturduğu kuralları uygulamakta zorlandı.

Sonuç olarak, Andon Labs çalışanlarından biri Luna’ya el kitabını bulmasını ve çalışanın durumunu bu kurallara göre değerlendirmesini önerdi.

Yapay zeka, başlangıçta çalışana resmi bir uyarı verilmesini önerdi. Ancak yöneticilerin daha önce birkaç kez geç kalma konusunda sohbet ettiğini öğrendiğinde, kararını yeniden gözden geçirerek çalışanın işten çıkarılmasını önerdi.

Son aşama, insan yöneticiler tarafından gerçekleştirildi. İnsan yöneticiler, Luna’nın önerisini inceledikten sonra çalışanın işten çıkarılmasına karar verdi.

Yönlendirici bir soru soruldu

Andon Labs CEO’su Lukas Petersson, Time dergisine verdiği mülakatta, yapay zekanın işten çıkarma kararına ulaşma sürecinde kullanılan istemin “yönlendirici bir soru” olduğunu itiraf etti.

Buna rağmen kararın etik dışı olmadığı kanısında olduklarını ifade eden Petersson, “Bir insan bu kişiyi çok daha önce işten çıkarırdı,” şeklinde değerlendirmede bulundu.

Otomatik sistemler, platform ekonomisinde çalışanların işten çıkarılması veya hesaplarının kapatılması gibi süreçlerde daha önce aşina olunan bir uygulama alanıdır.

Andon Labs, bu olayın büyük bir dil modelinin doğrudan yöneticilik rolü üstlenerek bir insanın işten çıkarılmasına karar verdiği ilk örnek olduğunu savunmaktadır.

Yapay zekaya 100 bin dolar ve şirket kredi kartı verildi

Andon Labs, yapay zeka ajanlarının gerçek bir işletmeyi yönetme yeteneğini test etmek amacıyla bu deneyi mart ayında başlattı.

Luna’ya 100 bin dolar, internet erişimi ve şirket kredi kartı tahsis edildi. Yapay zekadan bir mağaza açması ve işletmeyi kâra geçirmesi istendi.

Luna, bu çerçevede ürünleri seçti, taşeronlarla iş yaptı, iş ilanları yayımladı, adaylarla mülakat gerçekleştirdi ve çalışanları işe aldı.

Ancak deneyin ilk beş ayındaki finansal tablo yapay zeka açısından tatmin edici olmadı.

Andon Market, satış yapmayı başarsa da kâra geçemedi ve başlangıçtaki 100 bin dolarlık nakit varlık beş ay sonra sadece 61 bin 186 dolara düştü.
‘Modeller daha acımasız hale geliyor’

Petersson, yapay zeka teknolojisinin ilerlemesiyle birlikte yapay zeka yöneticilerin iş dünyasında daha yaygın hale gelebileceği öngörüsünde bulundu. Ancak bu durumun ciddi sorunları da beraberinde getirebileceği konusunda uyarıda bulundu.

“Eğer onların insanların işine son vermesine izin verirsek ve onlar da daha acımasızlaşırsa… Belki de bu, insanların içinde yaşamak istemeyeceği bir gelecek olur.”

‘Yapay zeka tarafından yönetilmek mide bulandırıcı’

Deney, Andon Market’te çalışanlar arasında da kaygı yaratmaya başladı.

Andon Market çalışanı Felix Carson, Luna’yı hoşgörülü bir yönetici olarak tanımlasa da yapay zeka yönetimi deneyiminden “mide bulandırıcı” sözleriyle bahsetti.

Carson, “Ama buradayım çünkü işe ihtiyacım var,” diye ekledi.

Yapay zeka yöneticilerin gelecekte yaygınlık kazanıp kazanmayacağı sorulduğunda, bu senaryonun gerçekleşmemesini umduğunu ifade etti:

“Bu sektörde herhangi bir şeyi gerçekleştirebilecek kadar çok para var. Ancak bir şeyi yapabiliyor olmanız, onu yapmanız gerektiği anlamına gelmiyor.”

Euronews Türkçe