Avukatlıkta Yapay Zeka ile Sorumluluk Kılavuzu
Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından hazırlanan bu Rehber, yapay zeka kullanımına ilişkin temel prensipleri ve uygulama ölçütlerini tanımlıyor. Mesleki sırların korunması, kişisel verilerin güvenliği, insan denetimi, hukuki doğrulama ve avukatın nihai sorumluluğu gibi konulara odaklanılıyor.
Sağkan: “Mesleki Sorumluluk Hiçbir Aşamada Yapay Zekaya Devredilemez”
TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan, Rehberin ön sözünde, yapay zeka teknolojilerinin bilgiye dayalı ve bilinçli bir şekilde kullanılmasının, savunma hakkının daha etkin gözlemlenmesine, hukuki hizmetlerin kalitesinin artırılmasına ve mesleki verimliliğin yükseltilmesine katkıda bulunabileceğini vurguladı.
Avukatlık mesleğinin bağımsızlık, sır saklama yükümlülüğü, mesleki özveri, sadakat, hukuki mantık, etik sorumluluk ile müvekkil menfaatinin korunması üzerine inşa edilmiş bir kamu hizmeti olduğunu belirten Sağkan, şu ifadeleri kullandı:
“Avukat, yapay zeka teknolojisinden yararlansa da, mesleki sırlar, kişisel veriler, müvekkilin menfaatleri ve nihai hukuki muhakeme konularında asla bu teknolojikleri ya da üçüncü kişileri devredemez.”
Sağkan, Rehberin yapay zeka kullanımını yasaklayıcı nitelikte değil, avukatların bu teknolojilerden güvenli, bilinçli ve mesleki yükümlülükleri doğrultusunda yararlanmalarını sağlamayı amaçlayan bir çalışma olduğunu da dile getirdi.
Nihai Hukuki Değerlendirme Avukata Ait
14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen “Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı”nın ortaya çıkardığı birikim ve değerlendirmelere dayanan Rehber, yapay zekayı avukatın mesleki faaliyetlerini destekleyen bir araç olarak değerlendirmektedir.
Rehber, yapay zekanın ürettiği içeriklerin hukuki doğruluğu, güncel mevzuat ve içtihat, maddi vakalar, delil durumu ve müvekkil menfaati açısından avukat tarafından denetlenmeden müvekkil, mahkeme veya üçüncü kişilere sunulmamasını gerektiğini vurgulamaktadır.
Rehber ayrıca, yapay zeka sistemlerinin gerçekte mevcut olmayan içtihat veya mevzuatı hatalı bir şekilde üretebilme riskine dikkat çekerek, hukuki çıktılarının resmi ve güvenilir kaynaklardan doğrulanması gerektiğini ifade etmektedir.
Müvekkil Sırrı ve Kişisel Veriler Korunmalı
Rehber, mesleki sır ve kişisel verilerin korunmasıyla ilgili net sınırlar getiriyor. Kamuya açık veya sözleşmesel güvenceleri yetersiz yapay zeka sistemlerine anonimleştirilmemiş müvekkil bilgileri, özel nitelikli kişisel veriler, dava ve icra dosyası içerikleri, deliller, ticari sırlar ve stratejik müzakere bilgileri aktarılmamalıdır.
Ayrıca, kişisel verilerin kullanıldığı yapay zeka sistemlerinde, verilerin nerede işlendiği, saklandığı, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı ve üçüncü kişilere veya yurt dışına aktarılıp aktarılmadığı gibi unsurların göz önünde bulundurulması beklenmektedir.
Risk Temelli Kullanım Modeli
Rehber, yapay zeka kullanımını risk düzeyine göre dört grupta sınıflandırmaktadır:
“serbest yardımcı kullanım”, “sınırlı ve kontrollü kullanım”, “özel güvenceye ve gerekli durumlarda onaya bağlı kullanım” ve “yasak kullanım şekilleri”.
Genel mevzuat araştırmaları, anonim konu planlamaları ve kamuya açık metinlerin özetlenmesi, düşük riskli kullanım örnekleri arasında yer almaktadır.
Dilekçe ya da sözleşme taslakları, belge özetleri ve içtihat ön elemesi ise insan denetimi ve veri güvenliği gerektiren kullanımlar olarak değerlendirilmektedir.
Hassas kişisel veriler ve dava ile icra dosyası içerikleri söz konusu olduğunda, kapalı sistem, KVKK uyum kontrolleri, erişim kısıtlamaları ve yurt dışına veri aktarım analizleri gibi ek güvenlik önlemleri beklenmektedir.
Avukatlık Bürolarına Yapay Zeka Politikası Önerisi
Rehber, avukatlık bürolarının kendi ölçek ve ihtiyaçlarına uygun bir yapay zeka kullanım politikası geliştirmelerini önermektedir.
Bu çerçevede kullanılabilecek yapay zeka araçları, sistemlere aktarılmayacak veri türleri, yetkilendirme seviyeleri, insan denetimi ve doğrulama süreçleri, ve olası veri ihlallerinde izlenecek stratejilerin önceden belirlenmesi önerilmektedir.
Ayrıca, avukatların yapay zeka araçlarını kullanmadan önce yararlanabilecekleri hızlı karar kontrolü, büro içi politikalar ve müvekkil sözleşmeleri için örnek hükümler ile yapay zeka hizmet sağlayıcılarının değerlendirilmesine yönelik kontrol soruları da Rehberde yer almaktadır.
Türkiye Barolar Birliği, bu Rehber aracılığıyla yapay zeka teknolojilerinin avukatlık mesleğinin temel değerleri, müvekkil hakları ve mesleki sorumluluklarla uyumlu bir şekilde kullanılmasına yönelik güvenli bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir.
