Yeni Anayasa ve Hükümet Sistemi Revizyonu Yolda!
İktidar, yeni anayasa hazırlıklarını sürdürürken, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin dokuz yıllık uygulamasında yapılacak revizyonlar üzerinde de çalışıyor. Cumhuriyet’ten edinilen bilgilere göre, AK Parti’nin yeni anayasa çalışmalarında sona gelindiği belirtiliyor. Hazırlanan çerçeve, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirilecek istişarelerin ardından siyasi takvime dahil edilmesi bekleniyor.
İktidar kaynakları, tamamen yeni bir hükümet sistemi değişikliğinin olmadığını vurgularken, mevcut sistemin işleyişindeki sorunların giderilmesi ve verimliliğin artırılmasına yönelik önerilerin değerlendirildiğini ifade ediyor. Bu çerçevede, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin belirli yönlerinin “gevşetilmesi” olasılığı dile getiriliyor.
OY SAYISINA BAKILMADAN REFERANDUM
Yeni anayasa konusundaki temel yaklaşımın, metnin mutlaka halkın onayına sunulması olduğuna dikkat çekiliyor. Edinilen bilgilere göre, yeni anayasa TBMM’de ulaşılan oy sayısına bakılmaksızın referanduma götürülecek. Mevcut Anayasa gereği anayasa değişikliği, 360 ila 399 arası oyla kabul edilirse referandum zorunlu olurken, 400 ve üzerindeki oy için bu yetki Cumhurbaşkanı’na ait.
İktidar cephesinde, yeni bir anayasanın Meclis’te 400 veya daha fazla milletvekili desteğini alması halinde dahi doğrudan yürürlüğe girmemesi, son sözün ise halka bırakılması gerektiği görüşü öne çıkıyor. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, bu noktada önemli bir açıklama yaparak, “Meclis ne zaman yeni anayasayı yaparsa yapsın, yeni anayasa kanunu 400 veya daha fazla oyla kabul edilse dahi bu kanun mutlak surette referanduma sunulmalı” dedi. Uçum ayrıca, yeni anayasanın halkın yüzde 50’den fazlasının onayını alarak yürürlüğe girmesi gerektiğini de vurguladı.
ERDOĞAN İLE İSTİŞARE SONRASI TAKVİM
Yeni anayasa hazırlıklarında teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığı ancak kapsam ve takvime ilişkin siyasi kararların henüz alınmadığı aktarıldı. Çalışmanın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulmasının ardından yapılacak istişareler ile birlikte yol haritasının netleşmesi bekleniyor. Bu süreçte, yeni anayasanın ne zaman TBMM gündemine getirileceği, hangi partilerle istişare edileceği ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne ilişkin yapılacak revizyonların metinde yer alıp almayacağı netlik kazanacak. İktidarın, Meclis’teki potansiyel destek ve referandum sürecindeki siyasi tabloyu birlikte değerlendirmesi öngörülüyor.
SİSTEMİ DEĞİŞTİRMEK DEĞİL ‘GEVŞETMEK’
Kulislerde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin köklü bir değişim geçireceği yönünde spekülasyonlar bulunsa da iktidar kaynakları yeni bir sistem değişikliğine yönelik düşüncelerin olmadığını ifade ediyor. Bunun yerine, uygulamada ortaya çıkan sorunların çözüme kavuşturulması, kurumlar arasındaki koordinasyonun artırılması ve karar alma süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi hedefleniyor. Bu bağlamda, Cumhurbaşkanının bazı yetkilerinin kabineye devredilmesi yönünde bir çalışma yapıldığı da belirtiliyor.
Bazı kararların yalnızca Cumhurbaşkanının iradesiyle değil, Kabine üyelerinin katılımıyla alınması; yürütme içindeki yetki ve sorumluluğun yeniden dağıtılması da değerlendirilen alternatifler arasında yer alıyor. Bu düzenlemelerin, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nden vazgeçileceği anlamına gelmeyeceği, mevcut yapının korunmakla birlikte bazı alanlarda “gevşetilebileceği” ifade ediliyor.
BAKANLAR MECLİS’TEN ATANABİLİR
Revizyon çalışmaları çerçevesinde, bakanların yeniden milletvekilleri arasından atanabilmesi seçeneği de değerlendiriliyor. Bu formüle göre bakan olarak atanan milletvekillerinin vekillikleri devam edecek; ancak Genel Kurul ve komisyonlardaki oylamalara katılmayacaklar. Bakanların, sorumlu oldukları alanlara dair yasa tekliflerine ilişkin hem komisyonda hem de Genel Kurul’da bulunmaları da düşünülüyor. Bu adım, mevcut sistemde bakanlar ile milletvekilleri arasındaki zayıf bağı yeniden güçlendirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, bakanların her 15 günde bir TBMM’ye gelerek milletvekillerinin sorularını yanıtlaması da gündemdeki konular arasında. Belirlenen aralıklarla Genel Kurul’da denetim oturumları düzenlenmesi ve bakanların sözlü sorulara doğrudan yanıt vermesiyle, Meclis’in yürütme üzerindeki denetiminin artırılması hedefleniyor.
MÜSTEŞARLIK GERİ GELEBİLİR
Revizyon çalışmalarında bakan yardımcılığı sisteminin kaldırılması ve parlamenter sistem dönemindeki müsteşarlık modeline geri dönülmesi de tartışılmakta. İktidar içerisinde, bakan yardımcılığı sisteminden beklenen verimin alınamadığı ve bakanlıklardaki idari işleyişte bir yetki karmaşası yaşandığı görüşü hakim. Müsteşarlık sisteminin yeniden getirilmesinin, bakanlıklardaki idari sürekliliği ve bürokratik koordinasyonu güçlendireceği ifade ediliyor. Bakanların siyasi sorumluluğu üstlenirken, müsteşarların ise bakanlığın idari ve bürokratik işleyişinden sorumlu olması gerektiği alternatifleri üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.
İTTİFAKLARA ‘MAHKÛMİYET’ TARTIŞMASI
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin siyasi partileri seçim ittifaklarına zorlayan yapısı da iktidar içinde tartışmalara yol açıyor. Cumhurbaşkanı seçilebilmek için gereken yüzde 50+1 koşulu, partileri iktidara gelen ittifaklar kurmaya “mahkûm ettiği” görüşü dile getiriliyor. İktidar cephesinde sistemin istikrarı korumakla birlikte partilerin ittifaklara bağımlılığını azaltacak şekilde nasıl esnetileceği araştırılmakta. Ancak, yüzde 50+1 koşulunun değiştirilip değiştirilmeyeceği konusunda kesin bir karar henüz verilmiş değil.
REVİZYON ANAYASA PAKETİNE GİREBİLİR
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne ilişkin revizyonun ayrı bir düzenleme olarak mı yoksa yeni anayasa çalışmalarına dahil olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. Edinilen bilgilere göre bakanların Meclis’ten atanması, Cumhurbaşkanının bazı yetkilerinin kabineye devredilmesi, müsteşarlığın geri getirilmesi ve Meclis denetiminin artırılması gibi konular; yeni anayasa paketine eklenebilecek başlıklar arasında. İktidarın izleyeceği yolun, Erdoğan ile yapılacak istişarenin ardından daha net bir şekil alması bekleniyor. Yeni anayasa çalışması ile sistem revizyonunun kapsamına dair nihai kararın ise Erdoğan tarafından verilmesi öngörülüyor.
<strong
