İdare mahkemesi kararının uygulanması sonucu manevi tazminat – mahkeme masrafının ödenmesi kamu zararı sayılır mı?

657 sayılı Kanun, İlgili Yönetmelik ve Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı birlikte
ele alındığında, idare mahkemesi kararın uygulanmaması ödenen manevi tazminat,
yargılama giderleri buna sebebiyet verenlerden kamu zararı olarak tazmin ettirilmelidir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı
12’nci maddesine göre;

Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine
teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak
için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet memurunun kasıt, kusur,
ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili
memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Zararların ödettirilmesinde
bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en
alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen
zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına
göre ilgili memurca ödenir.

657 sayılı Kanunun “kişilerin uğradıkları zararlar” başlıklı 13’üncü maddesine
göre;

Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan
dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine
dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya
muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıtların ilgili personel tarafından
zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar, cezai takibat sonucu
beklenmeden Hazine tarafından hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere
göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır.

Memurların kasıt, kusur, ihmal ve tedbirsizlik sonucu idareye verdikleri zararlar
ile kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak kişilerin uğradıkları zararların
nevi ve miktarlarının tespiti, takibi, amirlerin sorumlulukları, yapılacak işlemlerle
ilgili usul ve esaslar Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların
Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak
Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir. Yönetmeliğin “memurların
sorumlulukları ve zararları tazmin mükellefiyeti” başlıklı 4’üncü maddesine
göre; memurlar görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek; Devlet malını
korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almakla
görevli ve sorumludurlar. Memurlar, bu görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi
sebebiyle doğan zararları bu yönetmelikte belli edilen usul ve esaslar uyarınca
tazminle mükelleftirler. Sayıştay’a karşı sorumlu olanların sorumlulukları hakkında
6085 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri saklıdır.

Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında (Tutanak Tarihi: 17.04.2019, Tutanak No:
46125, Dairesi: 2, Dosya No: 44427);

İdare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararının uygulanmaması neticesinde Rektörlüğün
manevi tazminat ve mahkeme masrafı ödemesi nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat öncelikle Üniversite bütçesinden
ödenmiş, ancak söz konusu tutarın mahkeme kararını uygulamayan ve kusurlu davranan
kamu görevlilerine rücu edilmesi gerekmektedir.

Bu karar, kamu görevlilerinin yalnızca yaptıkları işlemler nedeniyle
değil, yapmaları gereken bir işlemi yerine getirmemeleri veya kesinleşmiş bir
yargı kararını uygulamamaları nedeniyle de idareyi zarara uğratabileceklerini
göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Özellikle idare mahkemesi kararlarının
süresi içinde ve gereği gibi uygulanmaması sonucunda ortaya çıkan tazminat,
faiz ve yargılama giderleri, şartları oluştuğunda kusurlu kamu görevlileri bakımından
kişisel mali sorumluluk ve rücu konusu olabilecektir.