Sağlık mazeretli öğretmen ilgisiz illere zorlanabilir mi?
Isparta’da görevli beden eğitimi öğretmeni, bakıma muhtaç babası için Denizli’ye atanmak istedi. KDK, idarenin mahkeme gerekçesine uymadığını belirledi.
Sağlık mazeretine dayalı atamada idare, mahkeme kararının yalnızca sonucuna değil gerekçesine de uymak zorunda. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 4 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/14347 başvuru numaralı Tavsiye Kararı’nda bu sonuca ulaştı. Karar, babasının sağlık mazereti nedeniyle Denizli’ye atanmak isteyen bir öğretmenle ilgili. Öğretmenin talebi karşılanmamış, daha sonra da mazeretiyle ilgisi olmayan illeri tercih etmeye zorlanmıştı. KDK, idarenin mahkeme kararından sonra mazeretin özünü ve kararın gerekçesini esas alarak işlem yapması gerektiğini belirtti.
Başvuran, Isparta’da beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapıyor. Babası Denizli’de yaşıyor. Tam teşekküllü hastane raporuyla, babasının başkasının güç ve yardımı olmadan hayatını sürdüremeyeceği belirlenmiş. Öğretmen bu nedenle Denizli’ye atanmayı istedi.
Talebi karşılanmayınca konu yargıya taşındı. Isparta 1. İdare Mahkemesi, idarenin ret işlemini iptal etti. Mahkeme gerekçesinde üç noktayı dikkate aldı: babanın Denizli’de ikamet etmesi, başkasının yardımı olmadan yaşayamadığının raporla ortaya konulması ve gerekli tedavinin öğretmenin görev yerinde yapılamaması.
Mahkeme kararından sonra öğretmen önce Afyonkarahisar’a atandı. Bu işlem daha sonra iptal edildi. Ardından öğretmen, sağlık mazeretiyle hiçbir bağlantısı olmayan İstanbul veya Gaziantep’ten birini tercih etmeye zorlandı.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72’nci maddesi, yer değiştirmelerin hizmet gerekleri doğrultusunda adil ve dengeli bir sistem içinde yapılmasını öngörüyor.
7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nun 18’inci maddesine göre öğretmenlerin sağlık ve can güvenliği mazeretine bağlı yer değiştirmeleri, yıl içinde takvime bağlı olmaksızın yapılabiliyor. Bu yer değiştirmelerde Bakanlığın öğretmen ihtiyacı ve öğretmenin tercihi dikkate alınıyor.
Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesi de aynı esası koruyor. Sağlık ve can güvenliği mazeretine dayalı yer değiştirmeler, normal takvim dışında ve öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına yapılabiliyor.
KDK’nın değerlendirmesinin temelinde bu soru yer alıyor. Anayasa’nın 138’inci maddesine göre yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar mahkeme kararlarını değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 28’inci maddesi de idareye, mahkeme kararlarının gereklerine göre gecikmeksizin işlem yapma yükümlülüğü getiriyor.
KDK’ya göre idare, bu hükümler gereği mahkeme kararını “lafzı ve ruhuyla” birlikte ele almalı ve özellikle gerekçesini dikkate almalıdır. Isparta 1. İdare Mahkemesinin kararının hukuki sonucu da buna bağlanıyor. Bu sonuç, öğretmenin durumunun, sağlık mazeretinin bulunduğu Denizli ili esas alınarak yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.
Bu nedenle KDK, öğretmenin önce Afyonkarahisar’a atanmasını, bu işlemin iptal edilmesini ve ardından İstanbul veya Gaziantep’i seçmeye zorlanmasını mahkeme kararına uygun bulmadı. Kurum, bu uygulamanın hukuki belirlilik ve hukuk güvenliği ilkeleriyle çeliştiğini belirtti. Böyle bir uygulamanın sağlık mazereti kurumunun amacını da ortadan kaldırdığını vurguladı.
KDK, sağlık mazeretine dayalı yer değiştirmelerin kişinin yaşam ve sağlık hakkıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.
Kurum, idarenin bu olayda ileri sürdüğü “norm kadro yetersizliği” ve “atıl kapasite oluşması” gibi gerekçeleri de değerlendirdi. KDK’ya göre bu gerekçeler, mahkeme kararıyla ortaya konulan sağlık mazeretinin gereğini etkisiz hale getirecek şekilde kullanılamaz.
