Kamu çalışanlarına kimlik ve diplomalı dijital cüzdan
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, kamu çalışanları öncelikli olmak üzere temel kimlik ve diploma belgelerini içeren bir ulusal dijital kimlik cüzdanı geliştirilmesini öngördü. Programa göre cüzdanın prototipi 2027’de hazırlanacak ve pilot olarak bir yükseköğretim kurumunda test edilecek. Projenin sorumlusu Siber Güvenlik Başkanlığı. Program, 27 Ekim 2026 tarihli mükerrer Resmi Gazete’de yayımlandı.
Düzenleme, programın dijital devlet bölümüne bu yıl eklenen Tedbir 963.1’de yer alıyor. Tedbir, dijital kamu hizmetlerinin tasarımı ve sunumunun süreçler yeniden yapılandırılarak iyileştirilmesini öngören politika başlığı altında bulunuyor.
Tedbire göre e-Devlet Kapısı, ortak ödeme ve kimlik doğrulama uygulamalarıyla bütünleşik hizmetleri öne çıkaracak şekilde geliştirilecek. Kapıdan sunulan belediye hizmetleri de standart hale getirilecek.
2027’de yürütülecek faaliyet şöyle tanımlanıyor: “Kamu çalışanları öncelikli olmak üzere temel kimlik ve diploma belgelerini içeren ulusal dijital kimlik cüzdanı prototipi geliştirilecek ve pilot bir yükseköğretim kurumunda test edilecektir.”
Tedbirin sorumlusu Siber Güvenlik Başkanlığı. İçişleri Bakanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları işbirliği yapacak. 2026 Yıllık Programının dijital devlet bölümünde bu tedbir yer almıyordu.
Programdaki ifadeye göre 2027’de yapılacak iş cüzdanın prototipinin hazırlanması ve tek bir yükseköğretim kurumunda denenmesiyle sınırlı. Bu nedenle tüm kamu çalışanlarının 2027’de cüzdanı kullanmaya başlaması öngörülmüyor.
Programda pilot uygulamanın hangi üniversitede yapılacağı, cüzdanın kamu çalışanlarına hangi takvimle açılacağı ve kullanımın isteğe bağlı mı yoksa zorunlu mu olacağı belirtilmiyor. Kamu çalışanlarına neden öncelik verildiği de açıklanmıyor.
Cüzdanda kimlik ve diploma dışında hangi belgelerin yer alacağına, örneğin sürücü belgesi ya da kurum kimlik kartlarının eklenip eklenmeyeceğine ilişkin bir bilgi de programda yok.
Dijital kimlik projesi daha önce de birçok kez gündeme geldi. Dönemin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, 2 Ocak 2023’te Dijital Türkiye toplantısında blokzincir tabanlı bir “dijital kimlik” sistemi getirileceğini açıklamıştı. Oktay’a göre vatandaşlar, e-cüzdan uygulaması kapsamında çalışacak bu sistemle blokzincir ağında oluşturulan dijital kimlikleriyle e-Devlet’e girebilecekti.
Eylül 2024’te yayımlanan 2025-2027 dönemi Orta Vadeli Programda da blokzincir tabanlı yeni nesil dijital kimlik yönetim altyapısının geliştirileceği yer almıştı. Aynı hedef, Eylül 2025’te yayımlanan 2026-2028 dönemi Orta Vadeli Programda tekrarlandı ve e-Devlet Kapısında ortak ödeme ve kimlik doğrulama uygulamalarının bütünleşik hizmet olarak tasarlanacağı belirtildi.
Yeni Yıllık Program ise hedefi somut bir faaliyete, kimlik ve diploma içeren bir cüzdanın prototipine ve pilot uygulamasına bağlıyor. Programda cüzdanın blokzincir altyapısına dayanıp dayanmayacağı belirtilmiyor.
Yükseköğretim mezunları, e-Devlet’teki “Yükseköğretim Mezun Belgesi Sorgulama” hizmetinden mezuniyet belgelerini alıp kamu kurumlarına ya da özel şirketlere sunabiliyor. Belgedeki barkod numarasıyla “Yükseköğretim Mezun Belgesi Doğrulama” hizmetinden belgenin doğruluğu kontrol edilebiliyor.
Bu sistemin çalışması için mezun bilgilerinin üniversiteler tarafından Yükseköğretim Bilgi Sistemine (YÖKSİS) aktarılması gerekiyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Ağustos 2024’te sosyal medyada sahte diploma satıldığına ilişkin haberler üzerine üniversitelere mezun bilgilerini YÖKSİS’e “ivedilikle” aktarmaları talimatını vermişti.
Programa göre Eylül 2026 itibarıyla e-Devlet Kapısı üzerinden 1.130 kurum ve kuruluşun 9.436 hizmetine ulaşılabiliyor. Kayıtlı kullanıcı sayısı 69,8 milyona ulaştı; bu sayı bir yıl önceki programda Eylül 2025 için 68,2 milyon olarak verilmişti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre e-devlet hizmetlerini kullananların oranı 2026’da yüzde 76 düzeyinde. Program, 2027’de kayıtlı kullanıcı sayısının 71 milyona, sunulan hizmet sayısının 10 bine, e-devlet hizmetlerini kullananların oranının ise yüzde 77’ye çıkmasını hedefliyor.
Avrupa Komisyonuna göre AB üye ülkeleri, 2026 sonuna kadar tüm vatandaşlarına, yerleşiklerine ve işletmelere en az bir Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı sunmak zorunda. Komisyon, cüzdanda kimlik kartından üniversite diplomasına, sürücü belgesinden Avrupa Sağlık Sigortası Kartına kadar farklı belgelerin saklanabileceğini belirtiyor.
Euronews’in Kasım 2025’te aday ülkelere ilişkin hazırladığı derlemede ise Türkiye’nin kapsamlı e-devlet hizmetleri bulunmasına karşın AB standartlarına uyum için belgelenmiş bir planı olmadığı aktarılmıştı. Yıllık Programda yeni cüzdanın AB standartlarıyla uyumlu olup olmayacağına ilişkin bir ifade yer almıyor.
